Muskat

Genel bakış

Muskat, muskat ağacının sert, kahverengi tohumudur⁸. Mutfağa bütün tane ya da ince öğütülmüş toz olarak girer; bütün taneyi kullanırken ince bir rendeyle rendelersiniz. Sıcak, hafif tatlımsı kokusu sebze püresine, beşamel sosa ve sütlü tatlılara yakışır. Yemekte tat vermek için hep küçük miktarlarda kullanılır³. Bebeğinizin tabağında da muskat bir yemek değil, yemeğin içine karışmış çok küçük bir tutamdır.

Muskata 7. aydan itibaren bir tutamla başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. aydaki ilk çorbaların tuzsuz ve baharatsız hazırlanmasını öneriyor¹; biz de baharatları bu ilk aydan sonraya bırakıyoruz.

Muskatı başka baharatlardan ayıran bir özellik var: çok miktarda yendiğinde zehirlidir. Etkisi büyük ölçüde içindeki miristisin adlı uçucu yağdan gelir; yüksek miktarda alındığında çarpıntı, bulantı, kusma, huzursuzluk ve halüsinasyon görülebilir³. Yemekteki bir tutam bu miktarın çok altındadır. Asıl dikkat edeceğiniz şey, kavanozun ve bütün tanelerin çocuğun eline geçmemesidir.

Nasıl sunulur

Bebeğiniz için tek içerikli muskat kullanın: ya bütün taneyi kendiniz rendeleyin ya da etiketinde yalnızca muskat yazan öğütülmüş tozu alın. Hazır baharat karışımlarının içindekiler etikette her zaman açıkça yazmayabilir; baharat alerjisi üzerine yazan uzmanlar da tek içerikli, kaynağı belli baharatı öneriyor⁷.

Çok küçük bir tutamı bebeğinizin daha önce denediği bir sebze püresine, tuzsuz çorbaya ya da şekersiz muhallebiye katın ve kaşıkla iyice karıştırın; yüzeyde kuru toz kalmasın. Havaya karışan baharat tozu solunduğunda hapşırık ve öksürüğe yol açabilir⁷. Rendelerken bebeğinizin yüzünden uzakta durun. Rendede küçülen son parçanın bebeğin yemeğine düşmemesine dikkat edin.

Muskat yağını, muskat ezmesini ya da muskatla demlenmiş içecekleri bebeğinize vermeyin. Muskat yağı yutulduğunda zehirlenmeye yol açabilir⁵; çay da bebekler için uygun değildir¹⁵. İlk yılda bebeğin yemeğine tuz ve şeker eklenmez¹. Muskatlı bir aile yemeği ya da tatlısı yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve şeker eklemeden önce ayırın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Rendelenip yemeğe iyice karıştırılmış muskatın boğulma riskini düşük sayıyoruz. Toz yemeğin bir parçası olur, tek başına lokma oluşturmaz. Bütün muskat tanesi ise sert ve yuvarlaktır; sert besinler küçük çocuklardan uzak tutulmalı¹⁴. Bütün taneyi ve rendeden kalan parçaları bebeğinizin payına, eline ya da oyun alanına bırakmayın. Kuru tozu kaşıkla ya da tutam tutam tek başına ağzına koymayın; solunan baharat tozu öksürtüp hırıltıya yol açabilir⁷.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın¹⁴. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹³.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürüp biraz kusabilir¹¹. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹².

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; rengi morarabilir^11,14. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹². Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Muskat yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almıyor⁹. Adına bakıp sert kabuklu yemiş sanılabilir, ama muskat bir ağacın tohumudur; İngiltere'deki bir alerji kuruluşu sert kabuklu yemiş alerjisi olanların muskattan kaçınması gerekmediğini belirtiyor⁸. Bebeğinizde sert kabuklu yemiş alerjisi varsa yine de önce doktorunuza sorun.

Baharat alerjisi seyrek görülür; muskata karşı tepki bulunan çalışmalar da var⁷. Karışımlar ayrı bir konudur: baharat karışımlarında etikette yazmayan bitkisel maddeler bulunabiliyor⁷. Bebeğinizde bir besin alerjisi varsa tek içerikli muskat kullanın.

Ağız çevresindeki kızarıklık her zaman alerji değildir. Baharatlardaki bazı maddeler deride alerji olmadan da tahriş yapar ve alerjiye benzer bir görüntü verir⁷. Yemekten sonra yüzünü ılık suyla silin.

Muskatı ilk kez gündüz ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kaşıntılı kırmızı döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz muskata ara verip doktorunuza danışın⁹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları ya da dili aniden şişerse, nefes almakta zorlanırsa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹⁰. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa önce doktorunuzla konuşun⁹.

Sık sorulanlar

Muskatla ilgili soruların çoğu ne kadar verileceği, zehirli olup olmadığı ve sert kabuklu yemiş sayılıp sayılmadığı üzerine. Muskatı 7. aydan itibaren, yemeğe karıştırılmış çok küçük bir tutamla verin ve yemeğe tuz ya da şeker eklemeyin¹. Zehirlenme yemekteki tutamla değil, çok miktarda muskat yenmesiyle görülüyor^3,4. Muskat bir tohumdur, sert kabuklu yemiş değildir⁸.

Kazara yutmada ne yapılacağı ve muskat yağının bebeğe uygun olup olmadığı da sık soruluyor.

İpuçları

Muskat güçlü kokulu bir baharattır; bir tutam, patates ya da bal kabağı püresine ve beşamel sosa yeni bir tat katar. Fazlası yemeğin kendi tadını bastırır. Yemeğe kattıktan sonra bir kaşık tadına kendiniz bakın.

Yeni bir tat ilk denemede geri çevrilebilir. Zorlamayın; birkaç gün sonra aynı yemeği yeniden sunun. Bebeğin yeni bir tada alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir². Muskatın tatlımsı kokusu şekersiz muhallebiye ve sütlü yemeklere tat verir; ilk yılda bebeğin yemeğine şeker girmez¹.