Sap kereviz

Genel bakış

Sap kereviz, manavda demet hâlinde satılan, uzun, açık yeşil ve çıtır saplarıyla tanıdığımız kereviz. Mutfakta en çok çorbaya, sebze yemeklerine ve salataya girer. Çiğken sert ve liflidir; pişince yumuşar ve yemeğe hafif, aromalı bir tat verir.

Sap kerevize 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresine bu aydan itibaren yer veriyor¹. İlk yılda her zaman pişmiş verin: önce püre, sonra ince kıyılmış olarak. Çiğ kerevizi 12. aydan sonra ancak ince rendelenmiş olarak verin^7,8. Çiğ sap, küçük çocukların ısırıp güvenle yutabilecekleri kadar küçültemediği sert besinlerden biri⁷.

Kereviz, alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılıyor²; Türkiye'de de etikette bildirilmesi zorunlu 14 alerjen grubundan biri³. Bu yüzden ilk denemeyi bir alerjen gibi planlayın. Kereviz ayrıca nitratı çok yüksek sebzeler arasında yer alıyor⁴; püresini taze hazırlamanızı öneriyoruz.

Nasıl sunulur

Sapları demetten ayırıp akan suyun altında elinizle ovarak yıkayın; dipte kalan toprağı iyice temizleyin, ezik ya da kararmış yerleri kesip atın²⁰. Yaprakları ayırın. Ardından her sapın dış yüzündeki sert lifleri sebze soyucusuyla sıyırın ve sapı liflerine dik, çok ince kesin⁷. Bu iki adım, pişen kerevizin ağızda uzun bir iplik gibi kalmasını önler.

İnce kesilmiş kerevizi az suda ya da buharda, baş ve işaret parmağınız arasında bastırınca kolayca ezilene kadar pişirin⁷. Bebeğinize çiğ kereviz vermeyin. Pişirme suyuna tuz ya da şeker eklemeyin¹⁷. Aile için kerevizli bir yemek yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz eklemeden önce ayırın; Sağlık Bakanlığı ilk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmemesini, şeker eklenmiş besin de verilmemesini öneriyor¹.

Evde hazırlanan sebze yemeklerinden bebeklerde nitrat zehirlenmesi bildirilmeye devam ediyor⁵. Biz pişmiş kereviz püresini buzdolabında en çok 24 saat saklamanızı öneriyoruz. Fazlasını dondurabilirsiniz; buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde kullanın, yalnızca bir kez ve her yeri buharı tütene kadar ısıtın, soğutup verin⁶. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

pürüzsüz püre

Bu dönemde sap kerevizi kaşıkla vereceğiniz pürüzsüz bir püre olarak sunun; Sağlık Bakanlığı'nın tablosu 6. ayda sebze püresine yer veriyor¹. Lifleri soyulmuş, ince kesilmiş ve iyice pişmiş kerevizi blenderdan geçirin. Püreyi iki parmağınız arasında ovuşturun; iplik gibi bir lif kalmamalı. Pişmiş sapı uzun parça olarak elde tutması için vermeyin: lifler, bebeğin lokmayı küçük parçalara ayırmasını zorlaştırır⁷. İlk kez az miktarda, o günün tek yeni besini olarak verin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Sap kerevizin boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Çiğ kereviz sert ve liflidir; küçük çocuklar onu güvenle yutabilecekleri kadar parçalayamaz ve parçalar hava yoluna takılabilir⁷. Pişirmek sapı yumuşatır, ama lifler çocuğun lokmayı küçük parçalara ayırmasını zorlaştırır; dış lifleri soyun ve sapı liflerine dik, ince kesin⁷. Uzun bir sap parçasını, pişmiş bile olsa, bebeğinizin eline vermeyin. Çiğ kereviz çubuğunu 4 yaşından önce vermeyin; daha küçük çocuk için çiğ kereviz ancak rendelenir ya da çok ince doğranır^7,8. Küçük parçalarda en büyük kenar 1,3 cm'yi geçmesin⁹.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁸. Yürürken ya da koşarken ağzında yiyecek olmasın; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁸.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli, doğal bir reflekstir: gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir¹¹. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹². Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da teni morarabilir^11,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹¹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kereviz, alerjik tepkiye yol açabilen besinlerden biri². Türkiye'de kereviz ve kereviz ürünleri, gıda etiketinde bildirilmesi zorunlu 14 alerjen grubundan biri³. İlk Lokma'da da sap kereviz kereviz alerjeni olarak işaretli; onu bir alerjen gibi tanıtın.

İlk denemeyi gündüz, bebeğiniz açken yapın ve o gün başka yeni besin başlatmayın¹. Birkaç tadımlık az bir miktarla başlayın; tepki olmazsa miktarı yavaş yavaş artırın¹³. Sorunsuz yediyse sap kerevizi düzenli olarak sunmaya devam edin; tanıtılan ve iyi tolere edilen alerjenlerin olağan beslenmenin parçası olması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir². Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa ya da ailenizde alerji varsa önce doktorunuzla konuşun².

Kereviz alerjisi sık olarak pelin ya da huş poleni alerjisiyle birlikte görülür; havuçla ve rezene gibi bazı baharatlarla çapraz tepki de bildirilmiştir^14,15. Pişirmek polene bağlı birçok sebze alerjisini hafifletir, ama ısıya dayanıklı alerjenlerde işe yaramaz¹⁴. Sap kerevizin saplarında bulunan alerjenlerden biri de ısıya çok dayanıklı¹⁵; pişmiş sap kerevizi de ilk kez dikkatle izleyerek verin. Belirtiler kaşıntı ve kurdeşenden ağızda kaşıntıya, yüzde şişmeden ağır alerjik tepkiye kadar değişebilir¹⁵.

Kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve kaşınan gözler, ishal ya da tek seferlik kusma görürseniz kerevize ara verip doktorunuza danışın^2,13. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, kabarık ve kaşıntılı yaygın döküntü ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermeme acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁶.

Sık sorulanlar

Sap kerevizle ilgili soruların çoğu iki konuda toplanıyor: alerji ve çiğ sap. Kereviz etikette bildirilmesi zorunlu alerjenlerden biri³; ilk denemeyi o günün tek yeni besini olarak ve az miktarla yapın¹³. Çiğ kereviz ise küçük çocukların güvenle parçalayamadığı sert besinlerden⁷; ilk yılda her zaman pişmiş verin.

Kereviz suyu ve kerevize değen ciltte güneşle beliren kızarıklık da sık merak ediliyor. Kereviz nitratı çok yüksek sebzeler arasında sayıldığı için⁴ biz suyunu değil kendisini, küçük porsiyonlarla öneriyoruz.

İpuçları

Sap kerevizin aroması belirgindir ve tek başına keskin gelebilir. Patates ya da havuçla karışık bir püre tadı yumuşatır; karışıma girecek her sebzeyi önce ayrı ayrı tanıtın¹. Bebeğiniz ilk denemede istemezse vazgeçmeyin; reddettiği besinleri farklı günlerde yeniden sunmaya devam edin¹⁷.

Hazırlığı kolaylaştırmak için liflerini soyup ince kestiğiniz kerevizi bir kerede pişirip küçük porsiyonlar hâlinde dondurabilirsiniz; çözdürdüğünüzü 24 saat içinde kullanın⁶. Hazır çorba, bulyon ve baharat karışımlarında kereviz gizli olabilir; içindekiler listesini okumayı alışkanlık edinin³.