Rezene

Genel bakış

Rezene, kereviz ve dereotuyla aynı aileden, maydanozgillerden bir bitki². Manavda çoğunlukla dibi şişkin, beyaz ya da açık yeşil, katmanlı bir baş olarak görürsünüz; üstünden yeşil saplar ve dereotunu andıran tüy gibi yapraklar çıkar. Hafif anason kokusu, bitkinin esans yağındaki anetol adlı bileşikten gelir². Kurutulmuş meyvesi, yani rezene tohumu, ayrıca baharat olarak kullanılır².

Rezeneye 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor¹. Bebeğinize başın kendisini, iyice pişmiş olarak verin. Tohum ise bir baharattır; ona 7. aydan, öğütülmüş olarak bir tutamla geçebilirsiniz. Bütün tohumu küçük çocuğun yemeğine katmayın; rezene çayı bebek içeceği değildir.

Rezene, nitrat içeriği yüksek sebzeler arasında sayılıyor³. Püresini taze hazırlamanızı ve uzun süre saklamamanızı öneriyoruz.

Nasıl sunulur

Sert, beyaz, lekesiz ve yaprakları taze görünen bir rezene başı seçin. Saplarını kesip ayırın, sonra başı akan suyun altında ovarak yıkayın; sabun gerekmez. Ezilmiş ya da kararmış yerleri kesip atın⁶.

En dıştaki katman çoğu zaman daha sert ve liflidir. Bu katmanı soyun ya da ayırın, dipteki sert göbeği de kesip çıkarın. Lifli besinlerde sert lifleri soymak ve parçayı liflere dik, ince kesmek lokmanın ağızda dağılmasını kolaylaştırır⁷. Rezeneyi az suda ya da buharda, parmaklarınız arasında bastırınca kolayca ezilene kadar pişirin⁷. İlk yılda çiğ rezene vermeyin.

Pişirme suyuna tuz ya da şeker eklemeyin; bulyon tableti de kullanmayın⁸. Aile için zeytinyağlı rezene yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve şeker eklemeden önce ayırın¹.

Evde hazırlanan sebze yemeklerinden bebeklerde nitrat zehirlenmesi bildirilmeye devam ediyor⁴. Pişmiş rezene püresini mümkünse aynı gün kullanın, buzdolabında en çok 24 saat saklayın. Dondurduysanız buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın; bebeğinizin yarım bıraktığı porsiyonu saklamayın⁵. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püre ve yumuşak şerit

Kaşıkla besleyecekseniz pişmiş rezeneyi blenderdan geçirip pürüzsüz bir püre yapın⁸. Parmak besin denemek isterseniz dış katmanı ve göbeği ayıklanmış başın iç katmanlarından yaklaşık 6 cm uzunluğunda ve 1,5 cm genişliğinde şeritler kesip buharda pişirin. Bu boydaki şerit ağzına tümüyle sığmaz; bebeğiniz avucunda tutup bir ucunu kemirir⁹. Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir; şerit diş etleriyle ezebileceği kadar yumuşaksa kopan parça da ağzında ezilir⁹. Parmaklarınız arasında bastırınca kolayca ezilmeli⁷.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Rezenenin boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Çiğ rezene sert ve çıtırdır; Amerikan Pediatri Akademisi havuç çubuğu gibi çiğ sebzeleri 4 yaşına kadar yüksek riskli besinler arasında sayıyor¹⁰. Sert sebzeyi küçük çocuğa vermeden önce rendeleyin, pişirin, ince kıyın ya da ezin¹¹. İyice pişmiş rezene yumuşar, ama dış katmanların lifleri pişince de uzun kalabilir. Lifleri soyun ve rezeneyi liflerine dik, ince kesin⁷. Tüy gibi yaprakları da çok ince kıyın; yaprakların çiğnenmesi zordur ve küçük çocuğun soluk yolunu tümüyle kapatabilir⁷. Yuvarlak halka dilimler kesmeyin⁹; küçük parçalarda en büyük kenar 1,3 cm'yi geçmesin¹⁰.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹¹. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın¹⁰; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹¹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli, doğal bir reflekstir: gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir¹². Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni ya da dudaklarının içi morarabilir^12,10. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹². Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Rezene yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde kereviz ve hardal var, rezene yok¹⁴. Yine de çocuklarda baharat ve ot alerjisinde en sık suçlananlar arasında rezene de sayılıyor¹⁵.

Rezene kereviz, kişniş, kimyon ve dereotuyla aynı ailedendir; bu ailenin üyeleri arasında çapraz tepki sık görülür. Huş ya da pelin poleni alerjisi olan çocuklarda bu besinlere karşı tepki gelişme olasılığı daha yüksektir. Bu tepki çoğu zaman ağız alerjisi sendromu olarak görülür: dudakta, dilde ya da boğazda karıncalanma ve şişme. Tepki yalnızca yiyerek değil, solunan tozla ya da ciltle temasla da başlayabilir¹⁵. Bebeğinizde kereviz alerjisi, egzama ya da tanı konmuş başka bir besin alerjisi varsa önce doktorunuzla konuşun¹⁴.

Rezeneyi ilk kez gündüz, bebeğiniz açken ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz rezeneye ara verip doktorunuza danışın¹⁴. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili, yüzü ya da boğazı şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹⁶.

Sık sorulanlar

Rezeneyle ilgili soruların başında rezene çayı geliyor. Gaz sancısı için demlenen bu çay, rezene meyvesinden yapılır ve Avrupa İlaç Ajansı bu tür ürünleri 4 yaşından küçük çocuklara önermiyor¹⁷. Bebeğinize sebzenin kendisini, iyice pişmiş olarak verin.

Rezene kereviz ailesindendir ve bu ailenin üyeleri arasında çapraz tepki sık görülür¹⁵. Tohumu her gün ve bol kullanmayın; Avrupa İlaç Ajansı küçük çocukların tohumdaki estragole maruz kalmasının en aza indirilmesini öneriyor¹⁸. Yaprakları ise çok ince kıyın; iri yapraklar küçük çocuğun soluk yolunu kapatabilir⁷.

İpuçları

Rezenenin anason kokusu bazı bebeklere ilk anda yabancı gelebilir. Patates ya da havuç püresiyle karıştırmak tadı yumuşatır; karışıma girecek her sebzeyi önce ayrı ayrı tanıtın¹. Bebeğiniz ilk denemede yüzünü buruşturursa vazgeçmeyin; yeni bir tada alışmak on denemeyi bulabilir⁸.

Rezenenin her parçası işe yarar. Başı pişirip ezersiniz, yaprakları ince kıyıp yoğurda katarsınız, sert dış katmanı ve sapları aile çorbasına atarsınız. Kurallar sade: iyice pişirin, lifleri ayıklayın, tuz eklemeyin^7,8.