Yeşil / kahverengi mercimek

Genel bakış

Yeşil ve kahverengi mercimek, kabuğuyla satılan, yassı ve mercek biçimli tanelerdir. Kırmızı mercimeğin aksine pişince dağılmaz; tanesi şeklini korur ve biraz daha diri kalır. Mercimek dünyada kırmızı, yeşil, sarı ve kahverengi gibi türlerle satılır; en çok tüketilenler kırmızı ve yeşil mercimektir⁵. Türk mutfağında mercimekli bulgur pilavında, çorbalarda ve zeytinyağlı yemeklerde sık kullanılır.

Bebeğinize protein getirir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi mercimeği bebeğin tabağına girecek protein besinleri arasında sayıyor ve bu besinlerin demir ile çinko da içerdiğini belirtiyor¹⁴. ABD'nin hastalık kontrol merkezi de fasulye ve mercimeği bebekler için bitkisel demir kaynakları arasında anıyor. Bitkisel demir etteki kadar kolay emilmez; C vitamini içeren bir sebzeyle birlikte sunmak emilime yardım eder³.

Yeşil ve kahverengi mercimeğe 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu kırmızı ve yeşil mercimeği 7. ve 8. aylarda sebze püresine ya da çorbaya ezerek eklemeyi, sonra doğal biçimiyle vermeyi öneriyor^1,13. Biz de bu takvimi izliyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi baklagilleri 6. ay civarından itibaren uygun sayıyor¹⁴; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun.

Nasıl sunulur

Mercimeği geniş bir tabağa yayıp taş ve kırık taneleri ayıklayın, sonra soğuk suda birkaç kez yıkayın. Islatmak şart değildir, ama bir gece önceden soğuk suda bekletip iyi pişirmek baklagillerin gaz yapıcı etkisini azaltır¹³. Islatma suyunu dökün ve mercimeği taze, bol suda pişirin. Bu türler kırmızı mercimekten daha geç yumuşar; hazır olduğunda bir tane, iki parmağınızın arasında bastırınca kolayca ezilmeli. İçi hâlâ diri olan taneleri bebeğinize vermeyin.

İlk aylarda mercimeği püre yapın ya da sebze çorbasına ezerek katın; daha sonra çatalla kaba ezilmiş, birbirine tutunan bir kıvama geçin^1,13. İlk yılda konserve mercimek yerine kuru mercimeği kendiniz pişirin; Sağlık Bakanlığı konserveleri yüksek tuz içerdikleri için ek gıda döneminde önermiyor¹.

Bebeğinizin yemeğine ve pişirme suyuna tuz, şeker ya da bulyon tablet eklemeyin². Tuz bebeği susatır ve böbreklerini yorar¹. Aile için mercimekli pilav ya da çorba pişiriyorsanız bebeğin payını tuzu atmadan önce ayırın. Hazırlamadan önce ellerinizi yıkayın, sıcak yemeği soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin². Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

mercimek püresi

Yeşil ya da kahverengi mercimeği taneler tamamen yumuşayana kadar pişirin, blenderdan geçirin ve bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine ya da çorbaya katın¹. Kabuklu bir mercimek olduğu için püreyi kaşıkla karıştırıp yoklayın; içinde diri tane kalmasın. İlk günlerde birkaç çay kaşığıyla başlayın². Mercimeği denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın; yeni bir besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. İyi pişmiş yeşil ya da kahverengi mercimek yumuşaktır ve kolayca ezilir; çocuk sağlığı kaynaklarının boğulma açısından yüksek riskli saydığı besinler arasında yer almaz⁷. Bu türler pişince şeklini koruduğu için riski düşük tutan şey kıvamdır: taneleri tamamen yumuşayana kadar pişirin ve ilk aylarda ezerek verin¹. Kuru ve dağınık taneler bebeği öksürtebilir; mercimeği sebze ezmesine karıştırarak birbirine tutunan bir kıvamda sunun. Yemeğe kattığınız sebze parçaları 1,3 cm'yi geçmesin⁷.

Bebeğiniz yerken dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemekle dolaşmasına izin vermeyin⁷. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹¹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken çıkan doğal bir reflekstir. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir⁶. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹².

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir^6,7. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁶. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Mercimek en sık bilinen alerjenlerden değildir, ama fasulye ve bezelyeyle birlikte alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁴. Akdeniz ülkelerinde çocuklarda baklagil alerjisinin en sık nedeni mercimektir; Türkiye'de de çocuklarda en sık suçlanan baklagil mercimek olmuştur. Haşlamak mercimeğin alerji yapma özelliğini neredeyse hiç değiştirmez. Seyrek de olsa mercimek pişerken çıkan buharı solumak bile duyarlı çocuklarda kurdeşen, şişme ya da astım alevlenmesine yol açabilir⁵.

Mercimeğe alerjisi olan çocukta nohut ve bezelyeye de tepki görülebilir, ama testte görülen ortak duyarlılık her zaman gerçek bir tepki anlamına gelmez. Bütün baklagilleri kendi başınıza kesmeyin; hangilerinin güvenle yenebileceğini doktorunuz belirler⁵.

İlk denemeyi sade tutun. Mercimeği az miktarla, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin^1,4. Sorun çıkmazsa mercimeği sofradan kaldırmayın; sorunsuz tanıtılan besinlerin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir⁴.

Döküntü, kaşıntılı ve sulanan gözler, öksürük, bulantı ya da tek seferlik ishal görürseniz mercimeğe ara verip doktorunuza danışın⁴. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁰. Bebeğiniz gevşer, başını tutamaz ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de aynısını yapın¹⁰. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji, astım veya alerjik nezle öyküsü bulunuyorsa mercimeğe başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁴.

Sık sorulanlar

Yeşil ve kahverengi mercimekte ebeveynlerin ilk sorusu başlangıç ayı oluyor. Sağlık Bakanlığı'nın takvimi yeşil mercimeği kırmızı mercimekle birlikte 7. aya koyuyor ve önce ezerek vermeyi öneriyor¹. Kabuklu baklagillerde ıslatıp iyi pişirmek gaz yapıcı etkiyi azaltır¹³.

Mercimek gerçek bir alerjen olabilir⁵; lifli yapısı nedeniyle de çocuklarda kabızlığa iyi gelen besinler arasında sayılıyor⁸.

İpuçları

Yeşil ve kahverengi mercimeğin mutfaktaki farkı sabır istemesi: kırmızı mercimekten daha uzun pişer ve tanesini korur. Aynı tencereden bebeğiniz büyüdükçe önce pürüzsüz bir püre, sonra kaba bir ezme, en sonunda da yumuşak taneli bir pilav çıkarabilirsiniz^1,13.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez; eller ve tezgâh temiz olur, yemek ısısı denenerek verilir². Mercimeği domates, brokoli ya da tatlı patates gibi C vitamini içeren sebzelerle pişirmek demirin emilimine yardım eder³.