Fesleğen

Genel bakış

Fesleğen, yumuşak ve parlak yapraklı, tatlımsı kokulu bir ot. Nane, kekik ve adaçayıyla aynı bitki ailesindendir². Türk mutfağında taze yaprağı domatesli yemeklere, salatalara ve makarnaya girer; pencere önündeki saksılarda da sık yetişir. Bebeğinizin tabağında fesleğen bir yemek değil, yemeğe tat katan bir tutam yeşilliktir.

Fesleğene 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu yoğurda ve sebze püresine bu aydan itibaren yer veriyor¹. Biz de fesleğeni ilk kez bu besinlerden birinin içinde, ince kıyılmış olarak tanıtmanızı öneriyoruz.

Pesto ayrı bir konu. İçinde çam fıstığı, peynir ve çoğu zaman tuz bulunur; bunların her birinin kendi kuralı var^8,13. Fesleğeni önce yalnız başına, yemeğin içinde tanıtın; pestoya sonra geçin.

Nasıl sunulur

Yaprakları diri, parlak yeşil ve lekesiz fesleğen seçin; kararmış ya da sümükleşmiş yaprakları ayıklayın. Ellerinizi sabunla yıkayın, fesleğeni akan suyun altında parmaklarınızla hafifçe ovarak durulayın; sabun ya da özel yıkama ürünü gerekmez. Ardından temiz bir bezle ya da kâğıt havluyla kurulayın; kurulamak yapraktaki mikropları biraz daha azaltır¹⁰.

Yaprakları saptan koparın, sapları ve çiçek başlarını kullanmayın. Yaprakları üst üste koyup keskin bir bıçakla olabildiğince ince kıyın. Yaprak gibi ince ve çiğnemesi zor parçalar küçük bir çocuğun soluk yolunu tümüyle kapatabilir; yeşil yaprakları her yaşta ince kıyarak vermek bu yüzden öneriliyor³. Kıyılmış fesleğeni yoğurda, ezilmiş patatese ya da sebze püresine karıştırın. Pişen yemeğe katacaksanız en son ekleyin; uzun pişince kokusu kaçar. Kuru fesleğeni parmaklarınızla toz gibi ufalayın.

Bebeğinizin payına tuz ve şeker eklemeyin¹. Bulyon tableti de kullanmayın, çoğu zaman tuzludur¹³. Aile için fesleğenli bir sos ya da yemek yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz atmadan önce ayırın. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

yoğurtta fesleğen

İlk aylarda fesleğeni yoğurdun ya da bebeğinizin daha önce denediği bir sebze püresinin içinde verin; Sağlık Bakanlığı'nın tablosu ikisine de 6. aydan itibaren yer veriyor¹. Yalnızca yaprakları kullanın ve bıçakla neredeyse toz gibi kıyın. Bir tutam yeter; iyice karıştırın ki yeşil parçalar yemeğin içine dağılsın. Bütün ya da elle yırtılmış yaprak vermeyin³. Yemeği kaşıkla sunun.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

İnce kıyılıp yumuşak bir yemeğe karıştırılmış fesleğenin boğulma riskini düşük sayıyoruz. Riski yaratan bütün ya da iri yapraktır: yapraklar çiğnemesi zor parçalardır ve küçük bir çocuğun soluk yolunu tümüyle kapatabilir³. Bu yüzden bütün yaprağı ne tabağa koyun ne de bebeğinizin eline verin; fesleğeni her yaşta ince kıyıp yemeğe karıştırın⁴. İnce bir yaprak parçası dile ya da damağa yapışıp bebeğinizi öğürtebilir. Öğünlerde bardaktan birkaç yudum su sunabilirsiniz; 6. aydan itibaren öğünlerle su vermek öneriliyor¹².

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁵. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin⁴. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁴.

Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenen bebekte doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürüp biraz kusabilir⁶. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmeye devam etmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁷.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^5,6. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁶. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Fesleğen yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almıyor⁸. Ot ve baharat alerjisi çocuklarda seyrek sayılıyor, ama son yıllardaki olgu bildirimleri sanıldığından sık olabileceğini düşündürüyor. Fesleğen; nane, kekik ve adaçayıyla ortak alerjen bileşenler taşır². Bebeğiniz bu otlardan birine tepki verdiyse fesleğeni tanıtmadan önce doktorunuza danışın.

Fesleğeni ilk kez gündüz ve o günün tek yeni besini olarak verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Pestoyu ayrı düşünün: içindeki çam fıstığı ve peynirdeki inek sütü alerjik tepkiye yol açabilen besinlerdendir⁸. Pestoyu bu besinleri tek tek tanıttıktan sonra verin.

Kaşıntılı kızarık döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz fesleğene ara verip doktorunuza danışın⁸. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da boğazı şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁹. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁸.

Sık sorulanlar

Fesleğenle ilgili soruların çoğu yaprağın kendisinden çok onunla yapılanlarla ilgili: pesto, kuru fesleğen, fesleğen çayı ve bebeğin yaprak parçalarını tükürmesi. Fesleğeni bebeğinize ince kıyılmış olarak, yemeğin içinde verin; bütün yaprak vermeyin³. Pestoyu da içindeki çam fıstığını ve peyniri ayrıca tanıttıktan sonra, evde ve tuzsuz hazırlayın^1,8. Bitki çayları bebeklere önerilmiyor¹².

İpuçları

Fesleğen, domatesin ve kabağın tadını tamamlayan güçlü kokulu bir ot; az miktarı yeter. Bebeğinizin sevdiği bir püreye biraz kıyılmış fesleğen katmak, yeni bir tadı tanıdık bir yemekle sunmanın kolay yolu. Yeni bir tada alışmak on ya da daha fazla deneme sürebilir¹¹; ilk denemede geri çevirirse zorlamayın, birkaç gün sonra yeniden sunun.

Sofrada olabildiğince birlikte yiyin¹¹. Fesleğeni her kullanımda yıkayıp kurulayın¹⁰ ve kullanacağınız anda kıyın.