Humus

Genel bakış

Humus, iyice haşlanmış nohudun limon suyu, sarımsak ve zeytinyağıyla pürüzsüz bir ezmeye çekilmesiyle yapılır¹¹. Bizim mutfağımızdaki klasik tarife bir de tahin girer; tahin tamamen öğütülmüş susamdan yapılır⁹.

Ana malzemesi nohut olduğu için humus bebeğinizin tabağına protein getirir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi nohudu bebeğe verilecek protein besinleri arasında sayıyor ve bu besinlerin demir ile çinko da içerdiğini belirtiyor³. Nohut lifli bir besindir; baklagiller lif açısından zengin besinler arasında yer alır¹⁷.

Humusa 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu nohut gibi baklagilleri 7. ve 8. aylarda ezerek sebze püresine ya da çorbaya katmayı öneriyor¹. Biz de bu takvimi izliyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi baklagilleri 6. ay civarındaki ilk besinler arasında anıyor²; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun. Humusta susam ve nohut bulunduğu için ikisini önce ayrı ayrı tanıtın, ikisi de sorunsuz geçtikten sonra humusa geçin⁷.

Nasıl sunulur

Humusu evde, tuzsuz hazırlayın. Kuru nohudu iyice yumuşayana dek haşlayın; tane iki parmağınızın arasında kolayca ezilmeli. Sonra biraz limon suyu, sarımsak, zeytinyağı ve az suyla blenderdan pürüzsüz olana dek geçirin¹¹. Bebeğiniz tahini daha önce ayrıca ve sorunsuz denediyse bir miktar tahin ekleyebilirsiniz; denemediyse humusu tahinsiz yapın^7,9.

Ev humusu koyu ve yapışkandır. Bebeğinize vermeden önce biraz suyla ya da anne sütü veya mamayla açın; kaşıktan yavaşça akacak kıvama gelsin¹⁴. Ekmeğe ya da sebzeye sürerken ince ve eşit bir kat yeter¹².

Bebeğinizin humusuna tuz ve şeker eklemeyin; Sağlık Bakanlığı ilk yılda ikisini de önermiyor¹. Tatlandırmak için bal da kullanmayın, bal 1 yaşından önce hiç verilmez¹⁹. Market humusu alacaksanız içindekiler listesine bakın: tuz eklenmiş humus ilk yılda bebeğinizin tabağına girmez. Konserve nohut da yüksek tuz nedeniyle ek gıda döneminde önerilmiyor; nohudu kuru alıp kendiniz haşlayın¹. Aile için humus yapıyorsanız bebeğin payını tuzu atmadan önce ayırın².

Artan humusu üzeri kapalı olarak buzdolabında 2–3 gün saklayabilirsiniz¹¹. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

inceltilmiş humus

Ev yapımı tuzsuz humusu biraz suyla ya da anne sütü veya mamayla açın; kaşıktan yavaşça aksın. Kaşıkla ya da bildiği bir sebze püresine karıştırarak verin^1,14. Eline vermek isterseniz havucu uzunlamasına dörde bölüp yumuşayana dek pişirin; her çubuk yaklaşık 6 cm olsun, üzerine ince bir kat humus sürün¹⁸. Bu boydaki çubuk ağzına tümüyle sığmaz, bebeğiniz bir ucunu tutup öbürünü kemirir^2,3. Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir; çubuk baş ve işaret parmağınız arasında kolayca eziliyorsa kopan parça da ağzında dağılır¹⁸.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Humus koyu ve yapışkan bir ezmedir. İrlanda'nın sağlık servisi koyu ezmelerin çocuğun boğazına ve soluk borusuna yapışabileceği uyarısını yapıyor¹²; kaşık dolusu ya da topak hâlindeki tohum ezmeleri de küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında⁴.

Riski azaltan şey kıvamdır. Humusu inceltin ya da ince ve eşit bir kat sürün; kalın tabaka ve topak bırakmayın^12,18. Pürüzsüz çekin; içinde bütün ya da yarım nohut tanesi kalmasın, bütün baklagil taneleri küçük çocuklarda boğulma tehlikesidir⁴. Batırmak için verdiğiniz sebzeler çiğ ve sert olmasın, yumuşayana dek pişirin^4,5.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^4,5. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir, gözler sulanabilir, bebek kusabilir⁶. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir^5,6. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁶. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Humus tahin nedeniyle susam içerir ve İlk Lokma'da susam alerjeni olarak işaretli. Susam alerjisi çoğunlukla ilk yılda ortaya çıkar ve alerjisi olan çocukların yaklaşık dörtte birinde ilk tepki ağır seyreder⁹. Nohut yaygın alerjenlerden değildir, ama bir baklagildir. Nohut alerjisi en çok Akdeniz bölgesinde ve Hindistan'da yaşayan çocuklarda bildirilmiştir; mercimek ve bezelyeyle çapraz tepki görülebilir, haşlamak da nohudun alerji yapma özelliğini azaltmaz⁸.

Humusu ilk tanışma için kullanmayın. Önce nohudu, başka bir gün tahini tek başına tanıtın; her birini az miktarla, gündüz ve o gün başka yeni besin vermeden sunun, sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin^1,14,15. İkisi de sorunsuz geçtiyse humusa geçin. Sonra humusu sofradan kaldırmayın; tanıtılan bir alerjeni en az haftada bir sunmanız öneriliyor¹⁵. Market humusu alırsanız içindekiler listesini okuyun; bazılarına çam fıstığı gibi yemişler de katılır.

Döküntü, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz humusa ara verip doktorunuza danışın. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Tepkiler çoğunlukla birkaç dakika içinde başlar, ama 2 saati bulabilir⁷. Dudakta, dilde, yüzde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma ya da yaygın kurdeşen acil durumdur: hemen 112'yi arayın^10,15. Bebeğiniz gevşer ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de aynısını yapın¹⁰.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa humusa başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁷.

Sık sorulanlar

Humusta ebeveynlerin en çok sorduğu şey market humusu. İlk yılda bebeğin yiyeceğine tuz girmediği için humusu evde, tuzsuz hazırlamak en kolay yol¹.

Başlangıç ayı ve tahin de sık soruluyor. Sağlık Bakanlığı'nın takvimi baklagilleri 7. ayda başlatıyor¹; tahinsiz humus da pekâlâ yapılabiliyor¹¹. Nohudun lifli yapısı yüzünden kabızlıkla ilgili sorular da geliyor¹⁷. Lifli besinlerin işe yaraması için bebeğinizin gün içinde yeterince sıvı alması da gerekir¹⁷.

İpuçları

Humusun kolaylığı, bebeğinizle birlikte büyümesi. İlk aylarda inceltilip kaşıkla ya da yumuşak bir sebze çubuğuna sürülerek, sonra küçük ekmek lokmalarında, en sonunda da batırmalık sos olarak sofraya gelir^11,14.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bebeğin humusuna tuz ve şeker girmez¹; humus kalın tabaka ya da topak hâlinde verilmez¹². Nohut lifli bir besin olduğu için humuslu öğünlerde bebeğinize yeterince sıvı sunun¹⁷.