Kimchi

Genel bakış

Kimchi, Kore mutfağının mayalanmış sebze yemeğidir. En bilineni Çin lahanasıyla yapılır; yanına turp, sarımsak, zencefil, soğan, taze soğan ve kırmızı acı biber girer, birçok tarifte karides ya da hamsi ezmesi de eklenir. Lahana önce tuzlanır, sonra öbür malzemelerle karıştırılıp mayalanmaya bırakılır; son üründe tuz oranı yüzde 2,5 civarındadır⁵.

Kimchiye 12. aydan itibaren başlayabilirsiniz; önce pişmiş bir yemeğin içinde ve bir tutam. Sağlık Bakanlığı yüksek tuz içerdikleri için salamura besinlere ek gıda döneminde yer vermiyor¹. Bebeklerin böbrekleri fazla tuzu işleyecek kadar gelişmemiştir⁴. Kimchinin acı biberi de bir neden: biberi acı yapan kapsaisinin fazlası bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishale yol açabilir¹⁰.

Kimchi çoğu zaman hiç ısıl işlem görmeden üretilip satılır⁶. Biz bu yüzden ilk tanışmayı pişmiş yemekte yapıyoruz. Balık sosu ya da tuzlanmış karides gibi pişmemiş deniz ürünü içeren soğuk kimchiyi ise 5 yaşından sonraya bırakıyoruz; küçük çocukların bağışıklık sistemi besin zehirlenmesine karşı henüz yetişkinler kadar güçlü değildir⁸.

Nasıl sunulur

Kimchi alırken önce etiketi okuyun. İçindekiler listesinde balık sosu, hamsi, karides ya da istiridye olup olmadığına bakın; kimchi ısıl işlem görmediği için bu malzemeler de pişmeden ürüne girer⁶. Çocuğunuzun ilk kimchisi için deniz ürünü içermeyen, bitkisel diye satılan türü seçin. Bazı kimchilere mısır şurubu eklenir⁵; etikette şeker ya da şurup geçen kimchiyi iki yaşından önce seçmeyin, Türkiye Beslenme Rehberi bu yaştan küçük çocuklarda ilave şekerli besinlerden kaçınılmasını öneriyor².

Vermeden önce tuzunu ve acısını azaltın. Kimchiyi süzgece alıp suyunu dökün, akan suyun altında yıkayın; Türkiye Beslenme Rehberi salamura ürünlerin tuzunu azaltmak için yıkamayı ve suda bekletmeyi öneriyor². Yıkamak tuzu yalnızca azaltır. Kimchi suyunu yemeğe katmayın, kimchili yemeğe de ayrıca tuz eklemeyin³.

Sonra kimchiyi ince kıyıp pilavın, sebzeli bulgurun ya da çorbanın içinde, yemekle birlikte iyice pişirin. Kore mutfağında iyice ekşimiş kimchi zaten etle kaynatılarak yenir⁵. Kore'de okul yemeklerinde pişmemiş kimchiye bağlı büyük bir mide-bağırsak enfeksiyonu salgınından sonra okullara yalnızca ısıtılmış yemek verilmesi önerildi⁷.

Açtığınız kavanozu buzdolabında saklayın⁹. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

12 ay +

kimchili pilav

İlk denemede bir tatlı kaşığı kadar kimchi yeter. Deniz ürünü içermeyen kimchinin suyunu süzün ve akan suda yıkayın². Sert turp parçalarını ayıklayın, yaprakları ince kıyın; hiçbir parça 1,3 cm'yi geçmesin¹⁶. Kıyılmış kimchiyi pilavın ya da sebze çorbasının içinde yemekle birlikte iyice pişirin⁷. Pişmiş yemekte sorun çıkmadıysa ara sıra yıkanmış, ince kıyılmış soğuk kimchiden de az miktar sunabilirsiniz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi 1–3 yaş için günde en çok 2 g tuz öneriyor; ayrıca tuz eklemeyin⁴.

5 yaş +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Kimchinin boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Lahana yaprağı kaygan ve lifli kalabilir. Kimchinin dokusu mayalanma süresine göre değişir; fazla mayalanan kimchi yumuşar⁵. Yaprak gibi ince parçalar zor çiğnenir ve küçük bir çocuğun soluk yolunu tümüyle kapatabilir; bu yüzden yapraklar ince kıyılır¹⁵. Kimchideki turp ve sap parçaları çiğ sebze kadar sert olabilir. Amerikan Pediatri Akademisi çiğ sebze parçalarını 4 yaşına, gelişime göre daha sonrasına kadar küçük çocuklardan uzak tutulacak yiyecekler arasında sayıyor¹⁶. Sert turp küplerini ayıklayın, kalan parçaları ince kıyın; hiçbir parça 1,3 cm'yi geçmesin¹⁶.

Çocuğunuz mama sandalyesinde ya da masada otururken yesin; yürürken, koşarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın¹⁶. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹⁷. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin¹⁷.

Yeni dokulara alışan çocuk öğürebilir. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, kusabilir¹⁸. Öğüren ya da öksüren çocuğun ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁹. Boğulma ise sessizdir; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir¹⁸. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kimchi İlk Lokma'da balık ve kabuklu deniz ürünü alerjeni olarak işaretli. Birçok tarifte karides ya da hamsi ezmesi, tuzlanmış deniz ürünü, kimi zaman istiridye bulunur; susam, soya sosu ve hardal da kimchide kullanılan malzemeler arasındadır⁵. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi balığı, kabuklu deniz ürünlerini, susamı, soyayı ve hardalı alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayıyor¹¹. Türkiye'de bunların hepsi etikette bildirilmesi zorunlu alerjenlerdendir¹²; bitkisel diye satılan kimchide de içindekiler listesini her alışta okuyun.

Kimchiye geçmeden önce balık ve kabuklu deniz ürünleri çocuğunuza ayrı ayrı, iyice pişmiş olarak ve sorunsuz tanıtılmış olsun; kabuklu deniz ürünü çiğ ya da az pişmiş verilmez¹¹. Kimchiyi ilk kez gündüz, az miktarda ve o gün başka yeni besin başlatmadan verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa önce doktorunuzla konuşun¹¹.

Acı biber dudakta ve ağız çevresinde kızarıklık ve yanma yapabilir¹⁰; yüzünü ılık suyla nazikçe yıkayın. Kızarık, kaşıntılı bir döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, karın ağrısı ya da ishal görürseniz kimchiye ara verip doktorunuza danışın¹¹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da boğazı aniden şişerse, nefes almakta zorlanırsa ya da hırıltılı solursa beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹⁴.

Sık sorulanlar

Kimchide ebeveynlerin ilk sorusu ne zaman başlanacağı. Kimchiyi ilk yaş gününden sonra, yıkanıp pişmiş bir yemeğin içinde ve az verebilirsiniz; Sağlık Bakanlığı salamura besinlere ek gıda döneminde yer vermiyor¹.

Kimchi çoğu zaman ısıl işlem görmeden üretilir ve salgınlara yol açtığı da görülmüştür⁶. Küçük çocuklar besin zehirlenmesine daha açıktır⁸. Çocuğunuzun kimchisini bu yüzden pişmiş bir yemeğin içinde verin.

İpuçları

Kimchiyi çocuğunuzun tabağına ana yemek olarak değil, pişmiş bir yemeğe tat katan küçük bir malzeme olarak koyun. Türkiye Beslenme Rehberi tuzlu ve salamura yiyeceklerin tüketiminin azaltılmasını öneriyor². Kimchili pilav ya da çorbanın tadına bakmadan tuz atmayın; kimchi zaten tuzludur⁴.

Çocuğunuz acı ve ekşi tadı sevmezse ısrar etmeyin; kimchi alıştırılması gereken bir yiyecek değildir. Aile için kimchili yemek pişirirken çocuğunuzun payını kimchi eklemeden önce de ayırabilirsiniz³.