Mercimek çorbası

Genel bakış

Mercimek çorbası, Türk sofrasının en tanıdık çorbasıdır: kırmızı mercimek soğan, havuç ve patatesle birlikte pişirilip pürüzsüz bir kıvama getirilir. Aile tarifinde genellikle tereyağı, un, salça, tuz ve pul biber de bulunur. Bebeğinizin çorbası ise bunlardan arındırılmış, sade hâlidir.

Çorbanın asıl malzemesi mercimek; protein ve lif getirir, demir de içerir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi mercimeği bebeğe sunulacak demirli besinler arasında sayıyor². Bitkilerdeki demir etteki kadar kolay emilmez; çorbadaki havuç ve domates gibi C vitamini içeren sebzeler emilime yardım edebilir³.

Mercimek çorbasına 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu, kırmızı ve yeşil mercimekli sebze çorbasını 7. ayda sayıyor¹. Biz de bu takvimi izliyoruz. Bazı uluslararası kaynaklar mercimeği 6. ay civarındaki ilk besinler arasında anıyor²; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun.

Nasıl sunulur

Bebeğinizin çorbasını sade pişirin. Yıkadığınız kırmızı mercimeği havuç, patates ve biraz soğanla birlikte bol suda, mercimek tamamen dağılana kadar pişirin, sonra blenderdan geçirin. Çorbanın içindeki her malzemeyi bebeğiniz önceden ayrı ayrı denemiş olsun; bir seferde birden fazla yeni besin başlatılmaz¹.

Yağ olarak birkaç damla zeytinyağı kullanın; Sağlık Bakanlığı bitkisel yağları 7. aydan itibaren sayıyor¹. Tereyağı sütten yapılır ve süt, alerjik tepkiye yol açabilen besinlerdendir⁴; bebeğiniz tereyağını daha önce ayrıca denemediyse çorbaya koymayın. Çorbaya süt ya da krema katmayın: Bakanlık inek sütüne 8. aydan sonra, temel içecek olmamak şartıyla az miktarda başlanabileceğini söylüyor¹. Kıvam için un da kullanmayın; mercimek çorbayı zaten koyulaştırır.

Tuz, şeker, bulyon tablet, pul biber ve kimyon eklemeyin^1,6. Tuz bebeği susatır ve böbreklerine zarar verebilir; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmez¹. Hazır paket çorba da vermeyin; Sağlık Bakanlığı tuz yükü nedeniyle hazır çorbalara ek gıdada yer vermiyor¹. Çorbayı soğutun ve ısısını kendiniz deneyin². Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

pürüzsüz mercimek çorbası

İlk denemede birkaç çay kaşığı yeterli. Sade pişirdiğiniz çorbayı blenderdan geçirin; kaşıktan rahatça akan, topaksız bir kıvam hedefleyin¹. Çorbayı soğutun, ısısını kendiniz deneyin ve kaşıkla verin; bebeğiniz kaşığı kendisi tutmak isterse bırakın². Mercimeği denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın, bir sonrakine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹. Alıştıkça miktarı yavaş yavaş artırın.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. Pürüzsüz mercimek çorbası akışkandır; çocuk sağlığı kaynaklarının boğulma açısından riskli saydığı yiyecekler arasında yer almaz⁹. Dikkat edeceğiniz şey, sonraki aylarda çorbaya kalan sebze parçaları ve çorbanın üstüne atılan eklemelerdir. Sebzeleri yumuşak pişirin, parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹. Kızarmış ekmek küpü gibi sert eklemeleri bebeğin kâsesine koymayın.

Bebeğiniz yerken dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹⁰. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemekle dolaşmasına izin vermeyin⁹. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹⁰.

Kaşıkla beslenen bebek de öğürebilir. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin¹¹. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz ve rengi morarabilir^8,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir^8,11. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Mercimek en sık bilinen alerjenlerden değildir, ama İngiltere'nin ulusal sağlık servisi fasulye ve bezelyeyle birlikte onu alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayıyor⁴. Türkiye'de baklagil alerjisi olan çocuklarda en sık sorumlu besin mercimektir; kaynatmak da mercimeğin alerji yapma özelliğini neredeyse hiç değiştirmez. Mercimeğe alerjisi olan çocukta nohut ve bezelyeye de tepki görülebilir; Türkiye'deki bir çalışmada baklagil alerjisi olan çocukların yarısından fazlasında birden çok baklagile alerji vardı⁵. Bebeğiniz nohuta ya da bezelyeye tepki verdiyse çorbaya başlamadan önce doktorunuza danışın. Çorba, mercimekle ilk tanışma olacaksa o gün başka yeni malzeme katmayın, az miktarla ve gündüz saatinde başlayın^1,4.

Aile tarifindeki öteki malzemelere de bakın. Tereyağı süt, un ise buğday içerir; ikisi de alerjik tepkiye yol açabilen besinlerdendir⁴. Bebeğinize ailenin çorbasından veriyorsanız bu malzemeleri daha önce ayrı ayrı denemiş olsun. Bebeğinizde bilinen bir besin alerjisi ya da egzama varsa önce doktorunuzla konuşun⁴.

Kızarık ve kaşınan gözler, döküntü, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz çorbaya ara verip doktorunuza danışın⁴. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık döküntü ya da kusmayla gelen halsizlik ve solukluk acil durumdur. Bebeğiniz gevşer ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹².

Sık sorulanlar

Mercimek çorbasında ebeveynlerin ilk sorusu başlangıç zamanı. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu mercimekli sebze çorbasını 7. ayda başlatır¹.

Hazır çorba, saklama ve kabızlık da sık soruluyor. Hazır çorbalara ek gıdada yer verilmez¹; mercimek ise çocuklarda kabızlığa iyi gelen lifli besinler arasında sayılır¹³. Artan çorbayı 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına ya da dondurucuya kaldırın, dondurduğunuz porsiyonu da buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde tüketin⁷.

İpuçları

Mercimek çorbasının kolaylığı, aynı tencereden her yaşa uygun bir kâse çıkması: önce pürüzsüz ve akışkan, sonra daha koyu ve hafif tanecikli, en sonunda ailenin çorbası^1,2. Kıvamı bebeğinizin ayına göre ayarlamak yeter.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez⁶. Artan çorbayı 1–2 saat içinde soğutup kaldırın, yalnızca bir kez ve her yeri buharı tütene kadar ısıtın⁷. Çorbada havuç gibi nitratı yüksek bir sebze olduğu için biz buzdolabındaki çorbayı 24 saat içinde kullanmanızı öneriyoruz.