Rezene tohumu

Genel bakış

Rezene tohumu, rezene bitkisinin kurutulmuş meyvesidir. Bitki kereviz ailesinden, maydanozgillerdendir; tohum diye bildiğimiz kısım 3–5 mm boyunda, uzunca, hafifçe kıvrık, saman renginde yeşilimsi sarı bir tanedir³. Kurutulmuş meyve dünyada fırın ürünlerine, et ve balık yemeklerine tat vermek için yaygın kullanılır³. Anasonu andıran kokusu, esans yağının büyük kısmını oluşturan anetol adlı bileşikten gelir³. Markette bütün tane ya da öğütülmüş toz olarak bulursunuz.

Rezene tohumuna 7. aydan itibaren, öğütülmüş olarak ve bir tutamla başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. aydaki ilk çorbaların tuzsuz ve baharatsız hazırlanmasını öneriyor¹; biz de kuru baharatlara bu ilk aydan sonra geçiyoruz. Manavda gördüğünüz rezene başı ise bir sebzedir; ona 6. aydan itibaren, iyice pişmiş olarak başlayabilirsiniz.

Tohum tabağa besin değeri için değil, koku ve tat için girer. Bebeğinize erken dönemde farklı tatlar sunmak, ileride seçici yemesini önlemeye yardımcı olabilir². Rezene çayını ise 4 yaşından önce vermeyin¹³.

Nasıl sunulur

Etiketinde yalnızca rezene yazan, tek içerikli tohumu ya da tozu seçin. Çocuklarda baharat tepkilerinin bir kısmı karışımlardan kaynaklanıyor ve karışımdaki baharat etikette yalnızca baharat ya da doğal aroma gibi genel bir adla geçebiliyor¹¹. Bütün taneyi havanda ya da baharat değirmeninde un kıvamına gelene dek öğütün; parmaklarınızın arasında ovaladığınızda iri kırıntı kalmasın. Küçük çocuklara tohumların ezilmiş ya da öğütülmüş verilmesi öneriliyor⁴.

Bir tutam öğütülmüş rezeneyi ocaktaki sebze püresine, patates ya da havuç püresine veya yoğurda katın ve iyice karıştırın; tabakta toz topağı kalmasın. Aile yemeğinde bütün tane kullanıyorsanız en güvenlisi, bebeğinizin payını tohum eklenmeden önce ayırmaktır. İkinci yol, taneleri bir tülbente bağlayıp ya da çay süzgecine koyup tencereye öyle bırakmak ve servisten önce çıkarmaktır. Tencereye dağılan küçük taneleri yemekten tek tek ayıklayamazsınız.

İlk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmez¹. Rezene tohumlu bir aile yemeği, ekmek ya da çörek yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve bütün tohum eklenmeden önce ayırın. Tohumu her gün ve bol kullanmayın; yemeğe tat veren bir tutam yeter¹⁴. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Yemeğe iyice karıştırılmış öğütülmüş rezenenin boğulma riskini düşük sayıyoruz. Toz, yemeğin bir parçası olur ve tek başına bir lokma oluşturmaz. Riski taşıyan bütün tanedir: küçük, sert ve kurudur, ağızda dağılmaz. ABD'nin hastalık kontrol merkezi bütün ya da kırılmış tohumları küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayıyor⁵; Amerikan Pediatri Akademisi de tohumları 4 yaşına kadar uzak tutulacak besinler arasında anıyor⁶. Bu yüzden bütün taneyi ve tanelerin yüzdüğü yemeği bebeğinize vermeyin; kuru tozu da kaşıkla tek başına ağzına koymayın.

Bebeğiniz mama sandalyesinde ya da masada otururken yesin⁴; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁶. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin⁴. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁴.

Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürüp biraz kusabilir⁷. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmeye devam etmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁸. Boğulma ise sessizdir. Bebek düzgün nefes alamaz; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir⁷. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Rezene tohumu yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde kereviz ve hardal var, rezene yok⁹. Yine de baharat alerjisi seyrek de olsa görülüyor ve rezene, tepkiye en sık yol açan baharatlar arasında sayılıyor¹¹.

Rezene kereviz, kişniş, kimyon ve dereotuyla aynı ailedendir ve bu baharatlar arasında çapraz tepki sık görülür. Pelin poleni alerjisi olan kişilerde baharat ve sebzelere karşı besin alerjisi gelişebiliyor; bu tepki dudakta, dilde ya da boğazda karıncalanma ve şişme olarak görülebilir¹¹. Bebeğinizde kereviz alerjisi, egzama ya da tanı konmuş başka bir besin alerjisi varsa önce doktorunuzla konuşun⁹.

Taze rezene başını denemiş olsanız bile tohumu ilk kez verirken bebeğinizi izleyin; kurutmak, öğütmek ve pişirmek baharattaki proteinleri değiştirebilir¹¹. İlk denemeyi gündüz ve o gün tek yeni besin olarak yapın; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹.

Kaşıntılı kırmızı döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz rezene tohumuna ara verip doktorunuza danışın⁹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da boğazı aniden şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹⁰.

Sık sorulanlar

Rezene tohumuyla ilgili soruların başında gaz sancısı için demlenen rezene çayı geliyor. Bu çayı bebeğinize vermeyin. Avrupa İlaç Ajansı rezene meyvesinden yapılan çay ve diğer bitkisel ürünleri 4 yaşından küçük çocuklara önermiyor¹³; ilk yılda bebeğin içeceği anne sütü ya da mamadır¹².

Eczanedeki granül bebek çayları, tohumun ne sıklıkla kullanılacağı, şekerli rezene şekerlemeleri ve kereviz alerjisiyle ilişkisi de sık soruluyor.

İpuçları

Rezene tohumu bebeğinizin yemeğinde arka planda kalan küçük bir koku olsun. Tek içerikli tohumla çalışın, gerektikçe kendiniz öğütün ve karışım baharat kullanmayın¹¹. Aile yemeğinden pay ayırırken bunu tuz ve bütün tohum eklenmeden önce yapın¹.

Anason kokusu bazı bebeklere ilk anda yabancı gelebilir. Zorlamayın; birkaç gün sonra aynı yemeği yeniden sunun. Bebeğin yeni bir tada alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir. Bebekler anne babalarını taklit eder; aynı yemeği onunla aynı sofrada siz de yiyin².