Kimyon

Genel bakış

Kimyon, maydanozgiller ailesinden bir bitkinin kurutulmuş tohumudur¹⁰. Mutfağa çoğunlukla öğütülmüş toz olarak, bazen de bütün tane olarak girer; Türk mutfağında kuru fasulyenin, nohudun, mercimek çorbasının ve köftenin tanıdık kokusudur. Bebeğinizin tabağına tek başına değil, bir yemeğin içine karışmış küçük bir tutam olarak girer.

Kimyona 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. aydaki ilk çorbaların tuzsuz ve baharatsız hazırlanmasını öneriyor; mercimekli sebze püresi ve çorbası da tabloya 7. ayda giriyor¹. Biz de baharatı ilk ayın ardından öneriyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de 7–9 aylık bebekler için hazırladığı bir tarifte öğütülmüş kimyon kullanıyor ve bunu bebeği baharat tadıyla tanıştırmanın bir yolu olarak sunuyor³.

Kimyon tabağa besin değerinden çok tat katar. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberine göre bebek bu dönemde farklı tatlar ve kıvamlarla tanışır, bu da ileride iyi bir beslenme alışkanlığına zemin hazırlar¹⁴. Yalnızca tatlı sebzelere değil, farklı tatlara alışmak da ileride seçici yemeyi önlemeye yardımcı olabilir².

Nasıl sunulur

Tek içerikli, sade öğütülmüş kimyon seçin: etikette yalnızca kimyon yazsın. Hazır baharat karışımları birden çok baharatı bir arada taşır ve içerikleri her zaman açıkça yazılmayabilir; baharat alerjisi konusunda yazan uzmanlar da karışım yerine tek içerikli, kaynağı belli baharatı öneriyor¹⁰. Tuz katılmış karışımları ve çeşnileri de almayın; etiketi okumak tuzu fark etmenin yoludur¹².

Bir tutam kimyonu bebeğinizin daha önce denediği bir sebze püresine ya da mercimekli püreye karıştırın. Yemeğin içine iyice yayılsın, tabakta toz topağı kalmasın. Bütün tane kimyon yerine öğütülmüşünü kullanın; tohumların küçük çocuklara ezilmiş ya da öğütülmüş verilmesi öneriliyor⁴.

Bebeğinizin yemeğine tuz eklemeyin; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz girmez¹. Bulyon tablet ve hazır sos da tuz taşır, bebeğin tabağına girmez². Kimyonla sık anılan sucuk, salam ve sosis gibi işlenmiş et ürünleri de yüksek tuzları nedeniyle ek gıdada yer almaz¹. Kimyonlu bir aile yemeği pişiriyorsanız bebeğinizin payını tuz atmadan önce ayırın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

kimyonlu mercimek

Bir tutam öğütülmüş kimyonu bebeğinizin daha önce denediği mercimekli sebze püresine karıştırın; Sağlık Bakanlığı mercimekli sebze püresini ve çorbasını 7. aydan itibaren öneriyor¹. Mercimeği henüz tanıtmadıysanız önce onu tek başına verin, kimyonu sonra ekleyin; ilk denemede kimyon o günün tek yeni besini olsun¹. Kimyonu iyice karıştırın, tabakta toz topağı kalmasın. Bebeğiniz tadı yadırgarsa birkaç gün sonra yeniden deneyin².

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Kimyonun boğulma riskini düşük sayıyoruz. Öğütülmüş kimyon püreye ya da çorbaya karışınca yemeğin bir parçası olur ve tek başına bir lokma oluşturmaz. Riski taşıyan, baharatın karıştırıldığı yemeğin kendisidir: onun kıvamına ve kesimine dikkat edin. Bütün tane yerine öğütülmüş kimyon kullanın; küçük çocuklara tohumların ezilmiş ya da öğütülmüş verilmesi öneriliyor⁴. Kuru toz baharatı kaşıkla tek başına bebeğinizin ağzına koymayın.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun; dik oturmak düzgün yutmasına yardım eder². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁴. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin⁴. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁵.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli bir reflekstir; yüzü kızarabilir, gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürür gibi kasılabilir⁶. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin⁷.

Boğulma ise sessizdir. Bebek düzgün nefes alamaz; dudakları, diş etleri ya da tırnakları morarabilir⁶. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁷. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kimyon yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde kereviz ve hardal var, kimyon yok⁸. Yine de çocuklarda baharat alerjisi seyrek de olsa görülüyor ve kimyon tepkiye yol açabilen baharatlar arasında sayılıyor¹⁰.

Kimyon kereviz, kişniş, rezene ve dereotuyla aynı bitki ailesindendir; bu ailenin üyeleri arasında çapraz tepki sık görülür. Huş ya da pelin poleni alerjisi olan çocuklarda bu baharatlara karşı tepki gelişme olasılığı daha yüksektir¹⁰. Bebeğinizde kereviz alerjisi, egzama ya da tanı konmuş başka bir besin alerjisi varsa önce doktorunuzla konuşun⁸.

Baharat yalnızca yiyerek değil, havaya karışan tozu solunarak da tepkiye yol açabilir¹⁰. Kimyonu bebeğinizin yüzüne yakın serpmeyin; tencerede ya da ondan uzakta karıştırın.

Kimyonu ilk kez gündüz, bebeğiniz açken ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kaşıntılı kırmızı bir döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz kimyona ara verip doktorunuza danışın⁸. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları ya da dili aniden şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁹.

Bu malzemeyle tarifler

• Fırın köfte
• Mercimek çorbası

Sık sorulanlar

Kimyonla ilgili sorular çoğunlukla gaz sancısı için kimyon suyu, kimyon yağı ve hazır baharat karışımları üzerine. Bebeğinize bitkisel içecek vermeyin¹¹. Kimyon yağını da vermeyin; uçucu yağların bazıları yutulunca zehirleyebilir¹³. Tuz ya da başka baharat katılmış karışımlar yerine tek içerikli kimyon kullanın¹⁰.

Kereviz ya da polen alerjisi olan bebekler için de soru geliyor; kimyon kerevizle aynı bitki ailesinden olduğu için önce doktorunuza danışın¹⁰.

İpuçları

Kimyon bebeğinizin tabağına bir tat olarak girer. Bir tutam, alıştığı mercimekli püreyi ya da sebze çorbasını aile sofrasının tadına yaklaştırır. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi de bebeğin bu dönemde farklı tatlarla tanışmasını iyi beslenme alışkanlığının parçası sayıyor¹⁴.

Yeni bir tat ilk denemede geri çevrilebilir. Zorlamayın; birkaç gün sonra aynı yemeği yeniden sunun. Bebeğin yeni bir tada alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir².