Sarı mercimek

Genel bakış

Sarı mercimek, kabuğu soyulup ikiye ayrılmış, sarı renkli bir mercimektir. Kırmızı mercimek gibi kısa sürede pişer ve pişince dağılarak kendiliğinden yumuşak bir ezmeye dönüşür; çorbada ve sebze yemeklerinde rahatça kullanılır. Mercimek kırmızı, yeşil, sarı ve kahverengi gibi türlerle satılır⁵.

Bebeğinize protein getirir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi mercimeği bebeğin tabağına girecek protein besinleri arasında sayıyor ve bu besinlerin demir ile çinko da içerdiğini belirtiyor¹⁴. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi de kuru baklagilleri kalsiyum, çinko, magnezyum ve demir yönünden zengin besinler arasında anıyor¹³. Bitkisel demir etteki kadar kolay emilmez; C vitamini içeren bir sebzeyle birlikte sunmak emilime yardım eder³.

Sarı mercimeğe 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu mercimek, nohut ve fasulye gibi baklagilleri 7. ve 8. aylarda sebze püresine ya da çorbaya ezerek eklemeyi öneriyor¹. Biz de bu takvimi izliyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi baklagilleri 6. ay civarından itibaren uygun sayıyor¹⁴; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun.

Nasıl sunulur

Sarı mercimeği ayıklayın ve suyu duru akana kadar soğuk suda birkaç kez yıkayın. Kabuksuz olduğu için ıslatmadan da çabuk pişer; isterseniz kısa bir süre ıslatıp suyunu dökebilirsiniz. Islatıp iyi pişirmek baklagillerin gaz yapıcı etkisini azaltır¹³. Mercimeği bol suda, taneler tamamen dağılıp kolayca ezilene kadar pişirin.

İlk aylarda tek başına değil, bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine ya da çorbaya ezerek katın; sonraki aylarda kıvamı yavaş yavaş koyulaştırın¹. Koyulaşan ezmeyi biraz pişirme suyuyla açabilirsiniz. İlk yılda hazır çorba ve konserve kullanmayın; Sağlık Bakanlığı bunları yüksek tuz içerdikleri için ek gıda döneminde önermiyor¹.

Bebeğinizin yemeğine tuz, şeker ya da bulyon tablet eklemeyin². Tuz bebeği susatır ve böbreklerini yorar¹. Aile için çorba pişiriyorsanız bebeğin payını tuzu atmadan önce tencereden ayırın. Ellerinizi yıkayın, sıcak yemeği soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin². Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

mercimek püresi

Sarı mercimeği tamamen dağılana kadar pişirin ve bebeğinizin daha önce yediği bir sebze püresine, örneğin kabak ya da havuç püresine ezerek katın¹. Kıvam pürüzsüz olsun. İlk günlerde birkaç çay kaşığıyla başlayın². Mercimeği denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın; yeni bir besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. İyi pişmiş sarı mercimek yumuşaktır ve ezildiğinde lapa kıvamına gelir; çocuk sağlığı kaynaklarının boğulma açısından yüksek riskli saydığı besinler arasında yer almaz⁷. Riski düşük tutan şey kıvamdır: mercimeği tamamen dağılana kadar pişirin ve ilk aylarda ezerek verin¹. İçine kattığınız sebzeleri de yumuşak pişirin, parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁷.

Bebeğiniz yerken dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemekle dolaşmasına izin vermeyin⁷. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹¹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken çıkan doğal bir reflekstir. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir⁶. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹².

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir^6,7. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁶. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Mercimek en sık bilinen alerjenlerden değildir, ama fasulye ve bezelyeyle birlikte alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁴. Akdeniz ülkelerinde çocuklarda baklagil alerjisinin en sık nedeni mercimektir; Türkiye'de de çocuklarda en sık suçlanan baklagil mercimek olmuştur. Haşlamak bu özelliği neredeyse hiç değiştirmez; seyrek de olsa pişen mercimeğin buharı bile duyarlı çocuklarda kurdeşen, şişme ya da astım alevlenmesine yol açabilir⁵. Mercimeğe alerjisi olan çocukta nohut ve bezelyeye de tepki görülebilir, ama testteki ortak duyarlılık her zaman gerçek bir tepki demek değildir; baklagillerin hepsini kendi başınıza kesmeyin, doktorunuzla konuşun⁵.

İlk denemeyi sade tutun. Mercimeği az miktarla, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin^1,4. Sorun çıkmazsa sofradan kaldırmayın; sorunsuz tanıtılan besinlerin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir⁴.

Döküntü, kaşıntılı ve sulanan gözler, öksürük, bulantı ya da tek seferlik ishal görürseniz mercimeğe ara verip doktorunuza danışın⁴. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁰. Bebeğiniz gevşer, başını tutamaz ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de aynısını yapın¹⁰. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji, astım veya alerjik nezle öyküsü bulunuyorsa önce doktorunuzla konuşun⁴.

Sık sorulanlar

Sarı mercimekte en sık sorulan şey, kırmızı mercimeğin yerine geçip geçemeyeceği. İkisi de kabuksuz, çabuk pişen mercimeklerdir ve Sağlık Bakanlığı'nın takviminde baklagiller için aynı ay geçerlidir¹. Başlangıç ayı da çok soruluyor: takvim baklagilleri 7. ayda, sebze püresine ezilerek başlatıyor¹.

Alerji, gaz ve kabızlık da merak edilen konular. Mercimek gerçek bir alerjen olabilir⁵; ıslatıp iyi pişirmek gaz yapıcı etkiyi azaltır¹³; lifli yapısı da kabızlığa iyi gelir⁸.

İpuçları

Sarı mercimeğin kolaylığı, kısa sürede pişip kendiliğinden ezilmesi. Aynı tencereden bebeğiniz büyüdükçe önce pürüzsüz bir püre, sonra koyu bir ezme, en sonunda da aile çorbası çıkar¹. Değişen tek şey kıvamdır.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez; eller ve tezgâh temiz olur, yemek ısısı denenerek verilir². Baklagilleri C vitamininden zengin sebze ve meyvelerle birlikte sunmak içlerindeki demirden daha iyi yararlanılmasına yardım eder¹³.