Sarımsak

Genel bakış

Sarımsak, Türk mutfağında yoğurttan kuru fasulyeye, sebze yemeğinden çorbaya pek çok tabağa kokusunu veren, dişlerden oluşan bir baş. Soğan ve frenk soğanıyla aynı bitki ailesindendir¹¹. Bebeğinizin tabağında sarımsak bir yemek değil, bir tattır: iyice pişirilip ezilerek ya da ince kıyılarak püreye ve ev yemeklerine karışır.

Sarımsağa 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresine bu aydan itibaren, iyi ezilmiş sebzeli ev yemeklerine de 8. aydan itibaren yer veriyor¹. Biz de sarımsağı bu sırayla öneriyoruz: önce püreye karışık, sonra yemeklerin içinde ince kıyılmış.

Bebeğiniz bu tatla tabaktan önce tanışmış olabilir. Emziren annenin yediği sarımsak, birkaç saat içinde sütün kokusunu belirgin biçimde değiştiriyor¹⁵. Tabakta ise ilk yılda sarımsağı her zaman iyice pişmiş verin; çiğ sebzeler küçük çocuklar için boğulma riski yüksek besinler arasında sayılıyor⁶.

Nasıl sunulur

Sıkı, kuru kabuklu, filizlenmemiş ve yumuşamış dişi olmayan bir sarımsak başı seçin. Dişleri ayırıp kabuklarını soyun.

Sarımsağı bebeğinize her zaman iyice pişmiş verin. Dişleri sebzelerle birlikte haşlayabilir, buharda pişirebilir ya da kabuğuyla fırında yumuşatabilirsiniz; çatalla bastırınca kolayca ezilmeli. Pişen sarımsağı ezip sebze püresine ya da ev yemeğine karıştırın. Bebeğinizin payı için bir dişin küçük bir kısmı yeter.

Sarımsak tozunu taze sarımsağın yerine kullanabilirsiniz; sarımsak tuzu ise tuzlu bir karışımdır ve kaçınılması gereken tat vericiler arasında sayılıyor⁵. Bebeğinizin yemeğine ve pişirme suyuna tuz eklemeyin². Aile için sarımsaklı bir yemek yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve salça eklemeden önce ayırın.

Evde sarımsaklı yağ hazırlarsanız buzdolabında saklayın ve 4 gün sonra atın; yağa konmuş doğranmış sarımsak, botulizm adı verilen ağır zehirlenmeye yol açabilen besinler arasında⁴. Pişirdiğiniz yemeği bir iki saat içinde soğutup buzdolabına koyun ve 2 gün içinde kullanın³. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye karışık

İlk aylarda sarımsağı tek başına değil, sebze püresinin içinde verin. Dişi soyup sebzelerle birlikte tamamen yumuşayana kadar pişirin, sonra hepsini blenderdan geçirerek pürüzsüz bir püre yapın; Sağlık Bakanlığı'nın tablosu sebze püresine 6. aydan itibaren yer veriyor¹. Pürede sarımsak parçası kalmasın. Başlangıçta bir dişin küçük bir kısmı yeter. İlk denemede o gün başka yeni besin vermeyin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Pişip ezilmiş ya da ince kıyılıp yemeğe karışmış sarımsağın boğulma riskini düşük sayıyoruz. Riski yaratan bütün diştir. Çiğ diş küçük, sert ve yuvarlaktır; Amerikan Pediatri Akademisi çiğ sebzeleri 4 yaşına kadar yüksek riskli besinler arasında sayıyor, yuvarlak ve sıkı besinlerin de ancak küçücük doğranarak verilmesini öneriyor⁶. Bu yüzden ne çiğ ne de pişmiş sarımsağı bütün diş olarak verin; pişen dişi çatalla ezin ya da ince kıyın. Çiğ sarımsak kullanmaya başladığınızda da onu rendeleyin ya da ezin⁷.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁷. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁶; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁷.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁹. Boğulma ise sessizdir. Bebek düzgün nefes alamaz; teni, dudaklarının içi ya da diş etleri morarabilir⁸. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Sarımsak yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almıyor¹⁰. Yine de seyrek tepkiler bildirilmiş. Çocuklarda baharat ve ot alerjilerini inceleyen bir derleme, sarımsağı cilt, solunum ve sindirim belirtileriyle ilişkilendirilen bitkiler arasında anıyor; solunum belirtilerinde soğan ve frenk soğanıyla birlikte geçiyor¹¹. Lipid transfer proteini (LTP) adı verilen, pişirmeyle bozulmayan bir proteine alerjisi olan çocuklar hazır yemeklerdeki sarımsak ve soğana da tepki verebiliyor¹². Bebeğiniz soğana tepki verdiyse sarımsağı tanıtmadan önce doktorunuza danışın.

Sarımsağı ilk kez gündüz ve o gün tek yeni besin olarak verin; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Onu bebeğinizin daha önce denediği bir sebzenin püresine katın; iki yeni besini aynı anda verirseniz bir tepkinin hangisinden geldiğini ayıramazsınız.

Kaşıntılı kızarık döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz sarımsağa ara verip doktorunuza danışın¹⁰. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltılı soluma ya da bebeğin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹³. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹⁰.

Bu malzemeyle tarifler

• Karnıyarık

Sık sorulanlar

Sarımsakla ilgili sorular çoğunlukla üç konuda toplanıyor: emzirirken sarımsak yemek, çiğ sarımsağın ne zaman verilebileceği ve sarımsağın gaz yapıp yapmadığı. Emziren annenin özel bir diyet izlemesi gerekmiyor¹⁶. İlk yılda sarımsağı iyice pişmiş verin, çünkü çiğ sebzeler küçük çocuklar için boğulma riski yüksek besinlerdendir⁶. Sarımsak bağırsakta gaz yapabilen besinlerden biridir¹⁷.

Sarımsak tozu ile sarımsak tuzunun farkı, evde yapılan sarımsaklı yağ ve sarımsağın cilde sürülmesi de merak ediliyor.

İpuçları

Sarımsak güçlü bir tattır; bebeğinizin payına çok az yeter. Pişmiş sarımsağı bebeğinizin sevdiği bir püreye katmak, yeni bir tadı tanıdık bir dokuyla birlikte sunmanın kolay yoludur. Yeni bir tada alışmak on ya da daha fazla deneme sürebilir²; ilk denemede yüzünü buruşturursa zorlamayın, birkaç gün sonra yeniden sunun.

Kurallar sade. Sarımsak bebeğinizin tabağına iyice pişmiş ve ezilmiş girer, payına tuz eklenmez², pişmiş yemek buzdolabında 2 gün içinde tüketilir³.