Şeker bezelye

Genel bakış

Şeker bezelye, bezelye bitkisinin kabuğuyla birlikte yenen hâlidir. Tane olgunlaşmadan toplanır; ince, yeşil kabuk içindeki küçük tanelerle birlikte pişirilir.

Mutfakta bir sebze gibi davranır. Türkiye Beslenme Rehberi taze bezelyeyi brokoli ve taze fasulyeyle birlikte yeşil sebzeler arasında sayıyor; sebze pürelerinin bebeğe vitamin, mineral ve lif kazandırdığını da belirtiyor².

Şeker bezelyeye 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini 6. aydan, mercimek, nohut ve fasulye gibi kuru baklagilleri 7. aydan itibaren öneriyor¹. Şeker bezelye kuru bir baklagil değil, taze bir sebzedir; biz onu bezelye ve taze fasulye gibi sebze püreleriyle birlikte başlatıyoruz². İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de bezelyeyi 6. ay civarında sunulacak sebzeler arasında anıyor³.

Nasıl sunulur

Kabukları akan suyun altında elinizle hafifçe ovarak yıkayın; sabun ya da sebze deterjanı gerekmez. Ezik ya da bozuk yerleri kesip atın¹³. Sonra kabuğun sapını kırın ve kenar boyunca uzanan sert lifi, yani kılçığı, çekerek çıkarın; varsa öbür kenardakini de alın. Sert lifleri ayıklamak, lokmanın soluk yolunu tıkama riskini azaltır¹⁵.

Şeker bezelyeyi tuzsuz suda ya da buharda, çatal kolayca batana kadar pişirin⁷. İki parmağınızın arasında bastırınca kabuk da içindeki taneler de kolayca ezilmeli⁶. İlk aylarda püre yapın, ardından çatalla ezilmiş kıvama geçin². Bebeğinizin eline vereceğiniz kabuğu bütün bırakın, enine kısa parçalara ya da halkalara kesmeyin; boru biçimli besinler yuvarlak parçalar yerine şerit olarak verilir⁷. Kabuğu çatalla bastırıp içindeki taneleri yassıltın⁶.

Bebeğinizin yemeğine ve pişirme suyuna tuz, şeker ya da bulyon tablet eklemeyin⁴. Konserve sebze kullanmayın; Sağlık Bakanlığı konserveleri yüksek tuz içerdikleri için ek gıda döneminde önermiyor¹. Aile için sebze yemeği yapıyorsanız bebeğin payını tuzu eklemeden önce ayırın.

Artan yemeği bir iki saat içinde soğutup buzdolabına ya da dondurucuya kaldırın; buzdolabındakini 2 gün içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın¹². Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püre ve bütün kabuk

Kılçığını ayıkladığınız şeker bezelyeyi çok yumuşayana kadar pişirip pürüzsüz bir püre yapın². Pürenin yanında bebeğinizin eline bütün, yumuşak bir kabuk da verebilirsiniz³. Kabuğu kesmeyin; çatalla bastırıp içindeki taneleri yassıltın⁶. Yaklaşık 6–8 cm'lik kabuk ağzına tümüyle sığmaz; bebeğiniz bir ucundan tutup öbür ucunu kemirir. Kabuk iki parmağınızın arasında ezilecek kadar yumuşak olmalı⁶. Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir; böyle pişmiş kabuktan kopan parça diş etleriyle kolayca ezilir¹⁴.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Çiğ şeker bezelye serttir ve çiğ sebzeler küçük çocuklar için riskli besinler arasında sayılır⁵. Kabuğun kenarındaki kılçık liflidir; lifli besinleri çocuk küçük parçalara ayırmakta zorlanır⁶. Kabuğun içinde de küçük, yuvarlak taneler vardır. Yeni Zelanda Sağlık Bakanlığı çiğ yeşil bezelyeyi soluk yoluna takılabilen küçük, yuvarlak besinler arasında sayıyor ve pişirip çatalla ezmeyi öneriyor⁶.

Riski düşüren adımlar basit. Kılçığı ayıklayın, kabuğu iki parmağınız arasında ezilecek kadar yumuşak pişirin ve taneleri çatalla bastırın⁶. İlk yılda çiğ vermeyin; 12. aydan sonra da çiğ kabuğu yalnızca çok ince dilimlenmiş olarak verin, bütün çiğ kabuğu 4 yaşından önce vermeyin⁶. Kabuğu enine halkalar hâlinde kesmeyin; boru biçimli besinler kısa şeritler olarak verilir⁷. 12. aydan sonra küçük lokmalar en çok 1,3 cm olsun⁵.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın⁵. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹⁵. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹⁵.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir; öğürme seslidir, gözler sulanabilir, dil öne itilebilir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁶. Boğulma ise sessizdir: bebek nefes alamaz, ağlayamaz, dudakları morarabilir^5,8. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁶. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Şeker bezelye yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. Yine de bezelyenin kabuğuyla yenen hâlidir ve İngiltere'nin ulusal sağlık servisi fasulye, mercimek ve bezelyeyi alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayıyor⁹. Türkiye'de baklagil alerjisi olan çocukların yaklaşık dörtte birinde bezelye de sorumlu bulunmuş. Nohut alerjisi çoğu zaman mercimek ve bezelye alerjisiyle birlikte görülür. Haşlamak bezelyenin alerji yapma özelliğini azaltmaz¹⁰.

İlk denemeyi sade tutun. Şeker bezelyeyi az miktarla, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Sorun çıkmazsa bebeğinizin olağan beslenmesinin bir parçası olarak sunmaya devam edin⁹.

Kızarık ve kaşıntılı döküntü, gözlerde kaşıntı ve sulanma, egzamada kötüleşme, tek seferlik kusma, karın ağrısı ya da ishal görürseniz şeker bezelyeye ara verip doktorunuza danışın⁹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde, yüzde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma ya da bebeğin gevşeyip size her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹¹.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ailede alerji, astım veya alerjik nezle öyküsü bulunuyorsa başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁹. Bezelyeye, mercimeğe ya da nohuda alerjisi olan bebekte şeker bezelyeyi de doktorunuza sormadan vermeyin¹⁰.

Sık sorulanlar

Şeker bezelyede en sık sorulan şey çiğ verilip verilemeyeceği. Çiğ kabuk serttir ve lifli bir kılçık taşır; çiğ sebzeler küçük çocuklar için riskli besinler arasında sayılıyor^5,6. Kabuğun içindeki taneler de merak ediliyor, çünkü küçük ve yuvarlaktırlar; bu tür besinler ezilerek verilir⁶.

Başlangıç ayı, alerji ve dondurulmuş ürün de sık gelen sorular. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu sebze püresini 6. aydan öneriyor¹; bezelye ise baklagil alerjisine yol açabilen besinlerden biri⁹.

İpuçları

Şeker bezelyenin hazırlığı birkaç dakikalık bir ayıklama işiyle başlar: sap kırılır, kenardaki sert lif çekilir¹⁵. Aynı tencereden bebeğiniz büyüdükçe önce pürüzsüz bir püre ve bütün, yumuşak bir kabuk, sonra açılıp yassıltılmış kabuk, 12. aydan sonra da küçük lokmalar çıkar^2,6.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez⁴; kabuk ilk yılda çiğ verilmez, hiçbir dönemde de enine halkalar hâlinde tabağa konmaz^5,7. Yeni bir tada alışmak için bebeklerin on ya da daha fazla denemeye ihtiyacı olabilir; ilk seferde yüzünü buruştursa da sunmaya devam edin⁴.