Taze fasulye

Genel bakış

Taze fasulye, kuru fasulyeyle aynı bitki türündendir¹⁰; ama mutfakta bir sebze gibi davranır. Türkiye Beslenme Rehberi onu brokoli, bamya ve taze bezelyeyle birlikte yeşil sebzeler arasında sayıyor².

Sebzeler bebeğinizin tabağına vitamin, mineral ve lif getirir; Bakanlığın rehberi sebze pürelerini bu yüzden 6. aydan itibaren öneriyor². Taze fasulye tatlı bir sebze değildir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi taze fasulyeyi, acımsı tatlı olanlar da dâhil 6. ay civarında sunulacak sebzeler arasında sayıyor³.

Taze fasulyeye 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini 6. aydan, mercimek, nohut ve fasulye gibi baklagilleri ise 7. aydan itibaren öneriyor¹. Bakanlığın beslenme rehberi taze fasulyeyi sebze saydığı için biz onu sebze püreleriyle birlikte başlatıyoruz; kuru fasulyeyi ise baklagillerle birlikte 7. aya bırakıyoruz^1,2.

Nasıl sunulur

Fasulyeleri ayıklamadan önce akan suyun altında elinizle ovarak yıkayın; sabun ya da sebze deterjanı gerekmez. Ezik ya da bozuk yerleri kesip atın¹³. Ardından iki ucunu kesin ve kenarı boyunca uzanan sert lifi, yani kılçığı, çekerek çıkarın. Lifli besinlerde sert lifleri ayıklamak, çocuğun lokmayı ufalamasını kolaylaştırır⁶.

Fasulyeyi tuzsuz suda ya da buharda, çatal kolayca batana ve iki parmağınızın arasında bastırınca ezilene kadar pişirin^6,7. Çiğ fasulye vermeyin⁵. İlk aylarda pişmiş fasulyeyi blenderdan geçirip püre yapın, sonra çatalla ezilmiş kıvama geçin². Bebeğinizin eline vereceğiniz fasulye 12. aya kadar kesilmemiş, bütün bir kılıf olsun; isterseniz çatalla bastırıp yassıltın. Enine kesilmiş kısa parça ya da halka vermeyin; boru biçimli besinler yuvarlak parçalar yerine şerit olarak verilmeli⁷. Küçük lokmaya 12. ayda, fasulyeyi uzunlamasına ikiye bölerek geçin.

Bebeğinizin yemeğine ve pişirme suyuna tuz, şeker ya da bulyon tablet eklemeyin⁴. Konserve sebzeyi de kullanmayın; Sağlık Bakanlığı konserveleri yüksek tuz içerdikleri için ek gıda döneminde önermiyor¹. Aile için zeytinyağlı fasulye pişiriyorsanız bebeğin payını tuzu eklemeden önce tencereden ayırın.

Püreyi taze hazırlayıp bekletmeden verin². Artan yemeği bir iki saat içinde soğutup buzdolabına ya da dondurucuya kaldırın ve yalnızca bir kez ısıtın¹². Biz pişmiş taze fasulyeyi ve püresini buzdolabında 24 saat içinde kullanmanızı öneriyoruz; çözdürdüğünüzü de 24 saatte bitirin. Evde hazırlanan sebze yemeklerinden bebeklerde nitrat zehirlenmesi bildirilmeye devam ediyor; püre ve mama hazırlığında test edilmemiş kuyu suyu kullanmayın¹⁷. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püre ve bütün kılıf

Uçlarını ve kılçığını ayıkladığınız fasulyeyi çok yumuşayana kadar haşlayıp pürüzsüz bir püre yapın². Pürenin yanında bebeğinizin eline bütün, yumuşak bir fasulye de verebilirsiniz³. Kılıfı kesmeyin; çatal kolayca batana ve iki parmağınız arasında ezilene kadar pişirin⁶. İsterseniz çatalla hafifçe bastırıp yassıltın; kılıf böylece yuvarlaklığını kaybeder. Yaklaşık 8–10 cm'lik kılıf ağzına tümüyle sığmaz; bebeğiniz bir ucundan tutup öbür ucunu kemirir. Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir; böyle pişmiş fasulyeden kopan parça ağzında kolayca ezilir^6,14. Enine kısa parça ya da halka kesmeyin⁷.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Çiğ taze fasulye serttir ve sert çiğ sebze parçaları küçük çocuklar için tehlikeli besinler arasında sayılır⁵. Kenarındaki kılçık da sorun çıkarır: lifli besinleri çocuk küçük parçalara ayırmakta zorlanır⁶. Fasulye ayrıca ince uzun, boru biçiminde bir sebzedir. Boru biçimli besinler yuvarlak halkalar yerine kısa şeritler hâlinde kesilmeli; bir çocuğun boğazı kadar geniş, yuvarlak parçalar verilmemeli⁷.

Biz ilk yıl daha temkinli davranıyor, fasulyeyi bütün ve yumuşak bir kılıf olarak veriyoruz; kılıf ağza sığmaz, bebek onu kemirerek ezer. Uçları ve kılçığı ayıklayın, fasulyeyi parmaklarınızın arasında ezilecek kadar yumuşak pişirin⁶. İsterseniz kılıfı çatalla bastırıp yassıltın. 12. aydan sonra uzunlamasına ikiye bölüp en çok 1,3 cm'lik parçalara kesin^5,7.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın⁵. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁴. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹⁵.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁶. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz ya da ses çıkaramaz; dudakları ve cildi morarabilir^5,8. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Taze fasulye yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. Yine de baklagiller ailesindendir ve fasulye, mercimek ve bezelye alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁹. Çocuklarda baklagil alerjisini inceleyen bir derlemeye göre taze fasulye ve beyaz fasulye, baklagiller içinde en iyi tolere edilenlerdendir. Fasulye alerjisi, başka baklagillere alerjisi olan çocuklarda bile seyrek bildirilmiştir¹⁰.

İlk denemeyi sade tutun. Taze fasulyeyi az miktarla, bebeğiniz açken, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹.

Kızarık ve kaşıntılı döküntü, egzamada kötüleşme, tek seferlik kusma, karın ağrısı ya da ishal görürseniz fasulyeye ara verip doktorunuza danışın⁹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda ani şişme, nefes almakta zorlanma ya da vücuda yayılan kabarık, kaşıntılı döküntü acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹¹. Bebeğiniz gevşer, başını tutamaz ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de aynısını yapın¹¹.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ailede alerji, astım veya alerjik nezle öyküsü bulunuyorsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁹. Mercimek, nohut ya da bezelyeye alerjisi olan bebekte de taze fasulyeyi doktorunuza sorarak deneyin; birden çok baklagile alerji görülebilir¹⁰.

Bu malzemeyle tarifler

• Zeytinyağlı taze fasulye

Sık sorulanlar

Taze fasulyede en sık sorulan şey başlangıç ayı. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu fasulyeyi baklagillerle birlikte 7. ayda anıyor¹; beslenme rehberi ise taze fasulyeyi sebze sayıyor². Bebeğin eline ne zaman ve hangi biçimde verileceği de merak ediliyor; pişmiş sebzeler 6. ay civarında parmak besini olarak da öneriliyor³. Biz ilk yıl boyunca bütün, yumuşak kılıfı öneriyoruz; boru biçimli besinlerde enine kesilmiş kısa, yuvarlak parçalar önerilmiyor⁷.

Kılçığın gerçekten ayıklanması gerekip gerekmediği, alerji ve dondurulmuş fasulye de sık gelen sorular. Lifli besinler çocuğun lokmayı ufalamasını zorlaştırır⁶; fasulye alerjisi ise baklagiller içinde seyrek görülür¹⁰. Dondurulmuş fasulye kullanılabilir; konserve fasulye ise yüksek tuz içerdiği için ek gıda döneminde önerilmiyor^1,2.

İpuçları

Taze fasulyenin hazırlığı birkaç dakikalık bir ayıklama işiyle başlar: uçlar kesilir, kılçık çekilir⁶. Aynı tencereden bebeğiniz büyüdükçe önce pürüzsüz bir püre ya da bütün, yumuşak bir kılıf, sonra çatalla ezilmiş bir ezme, 12. aydan sonra da uzunlamasına bölünmüş küçük lokmalar çıkar^2,3.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez⁴; fasulye çiğ ya da yuvarlak halkalar hâlinde tabağa konmaz; 12. aya kadar da kesilmeden verilir^5,7. Yeni bir tadı kabullenmek için bebeklerin on ya da daha fazla denemeye ihtiyacı olabilir; ilk seferde yüzünü buruştursa da sunmaya devam edin⁴.