Soya yoğurdu

Genel bakış

Soya yoğurdu, soya sütünden yapılan bitkisel bir yoğurt alternatifidir; markette sade ve meyveli çeşitleriyle soğuk dolapta bulunur. Bebeğiniz için doğru olanı sade, şekersiz ve kalsiyumla zenginleştirilmiş olanıdır. İngiltere'de yerel bir sağlık servisi rehberi kalsiyumla zenginleştirilmiş soya yoğurdunu, süt içermeyen beslenmede kalsiyum sağlayan besinler arasında sayıyor⁶.

Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberine göre kalsiyum, A ve D vitaminiyle zenginleştirilmiş soya sütü ve ürünlerinin bileşimi, özellikle protein içeriği, hayvansal ürünlere yakındır; yine de bitkisel ürünlerde B12 vitamini bulunmaz². İngiltere'deki market ürünlerini karşılaştıran bir çalışma da bitkisel yoğurtların enerji, protein, şeker ve kalsiyum bakımından süt yoğurdundan belirgin biçimde ayrıldığını gösterdi. Pratikte yoğurdun yerine geçebilirler, ama besin değeri bakımından aynı şey sayılmazlar⁷.

Soya yoğurduna 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu soyayı ayrıca anmıyor; baklagilleri 7. ve 8. aylarda sebze püresine ve çorbaya ezerek öneriyor¹. Bakanlığın beslenme rehberi soya fasulyesini de kuru baklagiller arasında sayıyor². Biz de tofuyu ve soya sütünü bu takvimle başlatıyoruz. Soya yoğurdu soya alerjeni içerir⁸.

Nasıl sunulur

Market rafından sade, şekersiz ve kalsiyumla zenginleştirilmiş soya yoğurdunu seçin⁶. Aromalı ürünler eklenmiş şeker içerebilir ve besin içeriği markadan markaya değişir; etiketi okuyun⁴. Meyveli ya da şekerli soya yoğurdunu 24. aydan önce vermeyin: iki yaşından küçük çocuklara eklenmiş şeker önerilmez ve meyveli, aromalı yoğurtlar eklenmiş şeker içeren besinler arasında sayılır⁵.

Soya yoğurdunu kaşıkla verin. Bebeğiniz kaşığı ya da ikinci bir kaşığı kendisi tutmak isteyebilir³. Yoğurda tuz ya da şeker eklemeyin; ilk yılda bebeğin yemeğine ikisi de girmez¹. Tatlandırmak isterseniz bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir meyveyi ezip karıştırın.

Yiyeceği kadarını küçük bir kâseye alın; yarım kalanı saklamayın, atın¹⁷. Bebeğinizi doğrudan yoğurt kabından beslemeyin. Açtığınız kabı buzdolabında saklayın ve etiketinde yazan süre içinde kullanın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Boğulma riski yok denecek kadar az. Soya yoğurdu pürüzsüz ve kaşıkla yenir; yine de bir kaşık yanlış yola kaçıp bebeğinizi öksürtebilir. Riski artırabilecek olan, yoğurda kattıklarınızdır. Karıştırdığınız meyve iyice ezilmiş olsun; sert parça, bütün kuruyemiş ya da kalın ezme koymayın.

Bebeğiniz mama sandalyesinde ya da masada dik otursun. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin¹⁵. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹⁵.

Öğürme sesli olur; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir. Çiğnemeyi ve yutmayı öğrenen bebeğin doğal bir refleksidir¹⁴. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁶. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudakları, diş etleri ya da tırnakları morarabilir¹⁴. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁶. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Soya yoğurdu soyadan yapılır; İlk Lokma'da da soya alerjeni olarak işaretli. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi soyayı alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayıyor⁸.

Bebeğiniz soyayla henüz tanışmadıysa ilk denemeyi birkaç tadımlık sade soya yoğurduyla yapın; tepki olmazsa miktarı yavaş yavaş artırın⁹. Bebeğiniz açken ve gündüz verin; o gün başka yeni besin başlatmayın, sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Sorunsuz giden soya bebeğinizin olağan beslenmesinde kalmalı. Hazır soya yoğurdu alırken içindekiler listesini dikkatle okuyun; bebeğinizin henüz denemediği bir alerjeni içeren ürünü seçmeyin⁸.

İnek sütü alerjisi olan bebeklerin yarıya varan kısmı soya proteinine de duyarlıdır¹⁰. Süt alerjisinde soya yoğurdunu kendi başınıza süt yoğurdunun yerine koymayın; önce doktorunuza danışın.

Gecikmeli bir bağırsak tepkisi olan FPIES bebeklikte en sık inek sütüyle, soya bazlı mamanın kullanıldığı ülkelerde ardından soyayla görülür. Yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle kendini gösterir¹¹. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa beklemeyin, 112'yi arayın.

Döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz soya yoğurduna ara verip doktorunuza danışın^8,9. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde, yüzde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; bebeğiniz gevşer ya da her zamanki gibi tepki vermezse de hemen 112'yi arayın¹³. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa soyaya başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁸.

Sık sorulanlar

Soya yoğurdunda ebeveynlerin ilk sorusu, süt yoğurdunun yerini tutup tutmadığı. Soya yoğurdu pratikte yerine geçebilir, ama besin değeri bakımından aynı değildir; bitkisel ürünlerde B12 vitamini de bulunmaz^2,7.

Süt alerjisi olan bebeklerin bir kısmı soya proteinine de duyarlıdır; soya yoğurdunu süt alerjisinde kendi başınıza bir çözüm saymayın¹⁰. Meyveli soya yoğurdu da beklesin: iki yaşından küçük çocuklara eklenmiş şeker önerilmez⁵. Soya alerjisi birçok çocukta zamanla geçer¹². Süt ya da soya alerjisinden şüpheleniyorsanız önce doktorunuza danışın⁸.

İpuçları

Soya yoğurdunun işi kolaydır: kaşıkla tek başına, ezilmiş bir meyveyle ya da bebeğinizin daha önce denediği bir ezmeyle. Hangi biçimde verirseniz verin sade ve şekersiz olanı seçin^4,5.

Yeni bir tada alışmak zaman alır; bir bebeğin yeni bir besini kabullenmesi on ya da daha fazla deneme sürebilir³. İlk seferde yüzünü buruşturursa zorlamayın, başka bir gün yeniden sunun. Soyayı sevdiyse onu menüde düzenli tutun⁸.