Hardal tohumu

Genel bakış

Hardal tohumu, hardal bitkisinin küçük ve yuvarlak tohumudur. Açık sarı, kahverengi ve siyah çeşitleri vardır; beyaz hardal tohumu en yumuşak tadı verir, siyah tohum ise daha keskin ve hafif acıdır³. Mutfakta iki biçimde karşınıza çıkar: çorbaya ve tencere yemeklerine katılan bütün tohum ve tohumların öğütülmesiyle elde edilen hardal tozu ya da hardal unu³. Bebeğinizin tabağına bunlardan yalnızca öğütülmüş olanı, pişen bir yemeğe karışmış küçük bir tutam olarak girer.

Hardal tohumuna 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı 6. aydaki ilk çorbaların tuzsuz ve baharatsız hazırlanmasını öneriyor¹; biz de baharata 7. aydan, bir tutamla geçiyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi hardalı alerji yapabilen besinler arasında sayıyor ve bu besinlerin 6. ay civarından itibaren birer birer tanıtılmasını öneriyor². Yani 7. ayı beklemenizin nedeni alerji değil, baharat sırası.

Hardal tohumu tabağa besin değeri için değil, tat için girer. Hazır hardal sosu ise ayrı bir üründür; ona 12. aydan itibaren, kendi sayfasındaki önerilerle başlayın.

Nasıl sunulur

Tek içerikli, sade hardal tozu ya da bütün hardal tohumu alın; etikette yalnızca hardal yazsın. Çocuklarda baharat tepkilerinin önemli bir kısmı karışımlardan kaynaklanıyor ve uzmanlar karışım yerine tek içerikli, kaynağı belli baharatı öneriyor⁴. Bütün tohum aldıysanız baharat değirmeninde un kıvamına gelene dek öğütün; küçük çocuklara tohumların ezilmiş ya da öğütülmüş verilmesi öneriliyor⁸. Parmaklarınızın arasında ovaladığınızda bütün tane kalmamalı.

Bir tutam hardal tozunu ocaktaki sebze yemeğine, çorbaya ya da püreye katın ve yemekle birlikte birkaç dakika pişirin. İyice karıştırın; tabakta toz topağı kalmasın. Bebeğinizin yemeğine tuz eklemeyin; ilk yılda bebeğin besinlerine tuz girmez¹.

Aile yemeğinde hardal tohumunu kızgın yağda patlatıyorsanız bebeğinizin payını tohum ve tuz eklenmeden önce ayırın. Tohumlar kızgın yağda çıtırdayıp tavadan sıçrayabilir. Bebeğinizi kucağınızda tutarak yemek pişirmeyin, ocak yanarken onu ocaktan uzak tutun; mümkünse arka gözleri kullanın ve tavanın sapını içe çevirin¹⁴.

Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

hardallı püre

Bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği patates püresini tencerede ısıtırken içine çok küçük bir tutam hardal tozu katın, birkaç dakika karıştırarak pişirin. Kıvam pürüzsüz kalsın, gerekirse biraz anne sütü ya da mama ekleyin. İlk hardal gününde başka yeni besin vermeyin¹. Tadı keskin gelirse püreyi zorlamayın, bir sonraki denemede tozu azaltın. Bütün tohum ve kuru toz kaşığa girmesin⁶.

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Öğütülmüş hardal tohumunun boğulma riskini düşük sayıyoruz. Toz, yemeğe karışınca onun bir parçası olur ve tek başına bir lokma oluşturmaz; dikkat edilecek yer, karıştırdığınız yemeğin kıvamı ve kesimidir.

Bütün tohum ise başka bir konu. ABD'nin hastalık kontrol merkezi bütün ya da kırılmış tohumları küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayıyor⁶; Amerikan Pediatri Akademisi de tohumları 4 yaşına kadar uzak tutulacak besinler arasında anıyor⁷. Bu yüzden bütün hardal tohumunu ve tohumların yüzdüğü aile yemeğini bebeğinize vermiyoruz. Kuru hardal tozunu da kaşıkla tek başına ağzına koymayın.

Bebeğiniz mama sandalyesinde ya da masada otururken yesin⁸; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁷. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁸. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin^6,8.

Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir ya da kusabilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmeye devam etmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁹. Boğulma ise sessizdir; bebek düzgün nefes alamaz, rengi morarabilir¹⁰. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Hardal tohumu bir alerjendir; İlk Lokma'da da hardal alerjeni olarak işaretli. Türkiye'de hardal ve hardal ürünleri, gıda etiketinde bildirilmesi zorunlu 14 alerjen grubundan biri⁵. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de hardalı alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayıyor². Alerjiye yol açan proteinler tohumun kendisindedir ve ısıya dayanıklıdır; pişirmek alerji yapma gücünü azaltmaz³. Hardal alerjisi olan çocukların çoğunda alerji 3 yaşından önce başlıyor; seyrek de olsa çocuklarda ağır tepki bildirilmiş⁴.

İlk denemeyi gündüz, bebeğiniz açken yapın; o gün başka yeni besin başlatmayın ve sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Tepkiler genellikle birkaç dakika içinde başlar, ama 2 saati bulabilir. Sorun çıkmazsa hardalı ara ara yemeklerinde kullanmayı sürdürün; tanıtılan alerjenin düzenli yenmesi alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa önce doktorunuzla konuşun².

Hardal tahriş edici maddeler de içerir; bunlar alerji olmadan alerjiye benzeyen tepkilere yol açabilir³. Havaya karışan baharat tozu solunduğunda da belirti görülebilir⁴; tozu bebeğinizin yüzünden uzakta karıştırın. Yalnızca ağız çevresinde kalan kızarıklık çoğu zaman alerji değildir¹³.

Kaşıntılı kızarık döküntü, gözlerde kızarıklık ve sulanma, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz hardala ara verip doktorunuza danışın². Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, solukluk ya da gevşeklik görürseniz beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹¹.

Sık sorulanlar

Hardal tohumunda ebeveynlerin ilk sorusu, tohumun da hardal sosu gibi alerji yapıp yapmadığı. Alerji yapan proteinler tohumun kendisindedir ve pişirmekle etkisini yitirmez³.

Bütün tohum küçük çocuklarda boğulma riski taşır⁶; hardal alerjisi olanların bir bölümünde pelin poleni duyarlılığı da bulunur³. Hazır hardal sosu da aynı alerjeni taşır³; Türkiye'de hardal etikette bildirilmesi zorunlu alerjenlerdendir, sos alırken etiketi okuyun⁵.

İpuçları

Hardal tohumu keskin bir baharattır; bebeğinizin yemeğinde arka planda kalan hafif bir tat olsun. Tek içerikli tozla ya da kendi öğüttüğünüz tohumla çalışın, karışım baharat kullanmayın⁴.

Aile yemeğini pişirirken iki şeyi aklınızda tutun: bebeğin payı tohum ve tuz eklenmeden ayrılır¹, tohumlar yağda patlarken bebek ocaktan uzakta durur¹⁴. Yeni tadı ilk denemede geri çevirirse birkaç gün sonra yeniden deneyin.