Lazanya

Genel bakış

Lazanya, geniş ve yassı makarna yapraklarının kıymalı domates sosu, beşamel ve peynirle kat kat dizilip fırında piştiği bir yemektir. Bebeğiniz için yapacağınız lazanya aile lazanyasının sade hâlidir: tuzsuz, acısız, peyniri az ve kıyması tamamen pişmiş.

Bir tabakta üç besin grubu buluşur. Makarna nişastalı besinlerden, kıyma et grubundan, beşamel ve peynir de süt ürünlerindendir³. Bu yüzden lazanya, bebeğinizin tanıdığı besinleri bir arada sunmanın kolay bir yoludur.

Lazanyaya 8. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu bütün yumurtayı ve iyi ezilmiş kıymalı, sebzeli ev yemeklerini bu aydan itibaren sayıyor¹. Biz de lazanyayı bu yemeklerle aynı aya koyuyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi makarnayı, eti ve pastörize peyniri ayrı ayrı 6. ay civarında uygun buluyor³; hangi sırayı izleyeceğinizi doktorunuza sorun.

Lazanya içindeki besinlerin hiçbiri için ilk deneme olmamalı. Makarnayı, kıymayı, sütü, peyniri ve kullanıyorsanız yumurtalı yaprağı bebeğiniz önceden ayrı ayrı denemiş olsun^1,12.

Nasıl sunulur

Bebeğinizin lazanyasına yaprağı seçerek başlayın. Paketin içerik listesine bakın: taze yapraklar ve bazı kuru yapraklar yumurtayla yapılır, lazanya da yumurta içerebilen makarna yemekleri arasında sayılır¹⁴. Yaprağı paketteki süreden biraz uzun haşlayın; iki parmağınızın arasında bastırınca kolayca ezilecek kadar yumuşamalı¹⁶.

Kıymayı içinde pembe yer kalmayana, suyu berraklaşana kadar pişirin. Kıyma çekilirken etin yüzeyindeki bakteriler içeri karışır; çocuklar kıymayı yalnızca iyice pişmiş olarak yer⁶. Sosu taze domatesle, tuz koymadan yapın. Bulyon tableti kullanmayın; çoğu tuzludur⁴. Sağlık Bakanlığı konserve ve hazır ürünlere tuzu yüksek olduğu için ek gıdada yer vermiyor¹.

Beşamel için sütü yemeğin içinde kullanabilirsiniz: Sağlık Bakanlığı inek sütüne 8. aydan sonra az miktarda yer veriyor¹; ana içecek olarak 12. aydan önce verilmez². Peynir pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz olsun¹. Az miktarda rendeleyip ince bir kat serpin; bol peynir hem tuzu artırır hem de topak yapar. Aile lazanyası pişiriyorsanız bebeğin payını tuz ve baharat girmeden küçük ayrı bir kapta hazırlayın; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmez¹.

Fırından çıkan lazanyayı soğutun ve vermeden önce sıcaklığını kendiniz deneyin². Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Boğulma riski orta. İyice haşlanmış yaprak, ince kıymalı sos ve beşamel yumuşaktır, kolayca ezilir. Riski yükselten şey erimiş peynirdir. Yapışkan besinler çiğnemesi zor, bütün yutulması kolay besinler arasında sayılır⁸; eriyen peynir de soğudukça esner ve ağızda büyük, yapışkan bir topak oluşturabilir. Peynir parçaları küçük çocuklarda boğulma tehlikesi listelerinde yer alıyor⁷. Bebeğin payındaki kalın peynir katını ve uzayan iplerini ayırın, iri kıyma topaklarını ezin ve fırında sertleşen kenarları kesip atın. Lokmaya geçtiğinizde parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁷. Lazanyaya sebze kattıysanız sebzeyi ince doğrayın ya da rendeleyin ve iki parmağınız arasında ezilecek kadar yumuşayana dek pişirin; çiğ ya da diri sebze parçası küçük çocuklarda boğulma riski taşır^7,16.

Bebeğiniz yerken dik otursun⁸. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın⁷; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁹. Küçük kesilmiş olsa bile çocuk ağzına bir anda fazla yiyecek doldurabilir; tabağa azar azar koyun⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir. Çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹¹.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; rengi morarabilir^7,10. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Lazanya üç yaygın alerjen içerir: makarnadaki buğday, beşamel ve peynirdeki süt, yumurtalı yapraklarda ya da tarifteki yumurta^12,14. İlk Lokma'da da lazanya süt, yumurta ve buğday alerjeni olarak işaretli.

Lazanyayı bu besinlerin ilk denemesi yapmayın. Bebeğiniz makarnayı, sütü ya da yoğurdu, peyniri ve yumurtayı önceden ayrı ayrı, her biri o günün tek yeni besini olarak denemiş olsun¹². Yeni besinleri gündüz, bebek açken ve 3–5 gün arayla başlatın¹. Sorunsuz yediği besinleri sofradan kaldırmayın; düzenli sunmak alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir¹². Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa önce doktorunuzla konuşun¹².

Tepki çoğunlukla birkaç dakika ile 2 saat içinde çıkar; inek sütünde 3 güne kadar gecikebilir¹². Kaşıntılı döküntü, kızaran ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz lazanyaya ara verip doktorunuza danışın¹². Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; bebeğiniz gevşer, her zamanki gibi tepki vermezse de beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹³.

Sık sorulanlar

Lazanyada ebeveynlerin ilk sorusu ne zaman başlanacağı. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu bütün yumurtayı ve kıymalı ev yemeklerini 8. aydan itibaren sayıyor¹. Bebeğin payına tuz girmez, peyniri de tuzsuz seçersiniz¹.

Hazır ve donuk lazanya, beşameldeki süt, peynir seçimi ve artan lazanyanın saklanması da sık merak edilen konular. Hazır yemekler tuzludur⁴; evde yaptığınız lazanyayı ise doğru soğutup kısa sürede tüketebilirsiniz⁵.

İpuçları

Lazanyanın kolaylığı, bir kez hazırlayıp birkaç öğüne yayabilmenizdir. Bebeğin payını tuzsuz, küçük bir kapta pişirip tek öğünlük porsiyonlar hâlinde saklayabilirsiniz⁵.

Biçim yaşa göre değişse de kurallar aynı kalır. Kıyma ortası pembe kalmayacak kadar pişer⁶, bebeğin payına tuz ve şeker girmez², içindeki süt, yumurta ve buğday önceden ayrı ayrı denenmiş olur¹². Katlar ısıyı uzun süre tutar; dışı ılımış lazanyanın içi hâlâ sıcak olabilir, vermeden önce ortasından da deneyin².