Patlıcan

Genel bakış

Patlıcan, parlak mor kabuklu, içi açık renkli ve süngerimsi bir yaz sebzesi. Çiğken sert ve buruktur; fırında, közde ya da buharda piştiğinde içi kremsi bir kıvama gelir ve çatalla kolayca ezilir. Bu yumuşaklık onu bebek mutfağına yakın kılar.

Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi patlıcanı sebze grubunda sayıyor¹. Patlıcana 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Bakanlığın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor².

Patlıcan tatlı olmayan sebzelerden. İlk haftalarda yalnızca tatlı sebzelerle kalmayın; tatlı olmayanları da erken tanıtmak bebeğinizin farklı tatlara alışmasına yardım eder³. Közlenmiş patlıcan ezmesi bu tatlarla tanışmanın kolay bir yolu.

Nasıl sunulur

Parlak kabuklu, sapı taze ve eline ağır gelen patlıcanı seçin. Akan suyun altında yıkayın, ezik ya da yumuşamış yerlerini kesip atın⁴.

Patlıcanı fırında, közde ya da buharda, içi tamamen yumuşayana kadar pişirin; bebeğinize çiğ ya da yarım pişmiş patlıcan vermeyin. Kabuğu pişince de sertçe ve lifli kalır. Küçük çocuklara meyve ve sebzelerin sert kabuklarını soyarak vermek öneriliyor⁵; közlediyseniz yanık kabuğu tamamen ayıklayın. Bebeğinizin payını kızartmak yerine fırında ya da közde pişirin.

Patlıcanı acısını almak için tuzlamayın; bebeğinizin yemeğine ve pişirme suyuna tuz eklenmez³. Aile için patlıcan yemeği yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz eklemeden önce ayırın; tuz bebeği susatır ve böbreklerine zarar verebilir². Pişmiş patlıcanı 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın ve en çok iki gün içinde kullanın⁶. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

ezme ve yumuşak şerit

Kaşıkla besleyecekseniz közlenmiş ya da fırınlanmış patlıcanın içini kabuğundan ayırıp çatalla ezin; pürüzsüz bir ezmeyle başlayın³. Parmak besin denemek isterseniz kabuğunu soyduğunuz patlıcanı uzunlamasına, yaklaşık 6 cm uzunluğunda ve 2 cm genişliğinde şeritler hâlinde fırında pişirin. Bu boydaki şerit ağzına tümüyle sığmaz; bebeğiniz avucunda tutup bir ucunu kemirir¹⁶. Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir; şerit, diş etleriyle ezebileceği kadar yumuşak olmalı ki kopan parça da ağzında ezilsin¹⁶. Baş ve işaret parmağınız arasında bastırınca kolayca eziliyorsa kıvamı doğrudur.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Patlıcanın boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. İyice pişmiş patlıcanın içi dil ile damak arasında ezilecek kadar yumuşaktır; risk çiğ ya da yarım pişmiş hâlinde ve kabuğundadır. Çiğ sebze parçaları sert olduğu için küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilir⁷. Kabuklar çiğnemesi zor dokulardır ve hava yolunu tümüyle kapatabilir⁸; bu yüzden patlıcanı bebeğinize kabuğunu soyarak verin. Pişmiş patlıcan kaygandır. Küçük parçalara geçtiğinizde hiçbir parçanın en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁷.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmamalı; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli, doğal bir reflekstir: gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹¹. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da teni morarabilir^10,7. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Patlıcan yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, buğday, balık, susam ve kereviz gibi besinler var; patlıcan bu listede yer almıyor¹².

Patlıcan alerjisi seyrek görülür ve daha çok patlıcanın bol yendiği bölgelerden bildirilir. Belirtiler kaşıntıdan yüzde şişmeye kadar değişebilir. Alerjiye yol açan proteinlerin çoğu kabukta toplanır ve bir kısmı pişirmeyle kaybolmaz; lateks alerjisi olan bazı kişilerde patlıcana çapraz tepki de bildirilmiş¹³. Bebeğinizde lateks alerjisi biliniyorsa ilk denemeden önce doktorunuza danışın.

Yine de her yeni besin gibi ilk denemeyi sade tutun. Patlıcanı o gün tek yeni besin olarak verin ve bir sonraki yeni besine geçmeden önce 3–5 gün bekleyin².

Kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve kaşınan gözler, ishal ya da tek seferlik kusma görürseniz patlıcana ara verip doktorunuza danışın^12,14. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kurdeşen ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermeme acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁵. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹².

Bu malzemeyle tarifler

• Karnıyarık
• Patlıcan musakka

Sık sorulanlar

Patlıcanla ilgili sorular çoğunlukla hazırlıkla ilgili: kabuğu soyulur mu, acısını almak için tuzlanır mı, köz patlıcan ezmesi bebeğe uygun mu. Kabuğunu soyun⁵, tuzlamayın², közleyip ezin. Kabuğu soymanın bir yararı daha var: patlıcanda alerjiye yol açan proteinlerin çoğu kabukta toplanır¹³.

Bir de bebeğin patlıcanın tadını ilk anda yadırgaması var. Yeni bir tada ya da kıvama alışmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını bulabilir³.

İpuçları

Patlıcan iyi pişince kendiliğinden ezilir; bu da onu hem kaşıkla hem elle yemeye uygun yapar. Közde ya da fırında bütün olarak pişirip içini kaşıkla almak, hem kabuğu ayırmanın hem de ezmeyi hazırlamanın en kolay yoludur.

Bebeğiniz patlıcana dokunmak, onu eline alıp kendisi ağzına götürmek isteyecek; bırakın denesin. Mümkün olduğunca aile sofrasında birlikte yiyin³. Ezmenin fazlasını soğutup dondurabilir, buzdolabında çözdürdüğünüzü 24 saat içinde kullanabilirsiniz⁶.