Tatlı patates

Genel bakış

Tatlı patates, çoğunlukla turuncu etli, adının hakkını veren hafif tatlı bir kök sebze. Haşlandığında, buharda ya da fırında piştiğinde iyice yumuşar ve çatalın altında kolayca ezilir; bu yüzden ek gıdanın ilk haftalarında elinizin altında bulunması işinizi kolaylaştırır.

Turuncu rengini beta-karotenden alır. Turuncu ve sarı sebze ve meyveler, tatlı patates de dahil, beta-karotenin iyi kaynakları arasında sayılır. Vücut bu bitki boyalarını A vitaminine çevirir; A vitamini de özellikle loş ışıkta görmeye, cildin ve dokuların sağlıklı kalmasına katkıda bulunur⁸.

Tatlı patatese 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Desteksiz oturup başını dik tutabilen, yiyeceği alıp ağzına götürebilen ve onu dışarı itmek yerine yutabilen bebek katı besinlere hazırdır; prematüre doğan bebekte zamanlamayı doktorunuzla belirleyin¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi, ilk besinler arasında tatlı patatesi ezilmiş ya da yumuşak pişmiş çubuklar hâlinde sayıyor¹. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu da 6. ayda sebze püresine yer veriyor⁶. Tatlı olduğu için bebekler genellikle kolay kabul eder; yine de tabağı yalnızca tatlı sebzelerle doldurmayın, brokoli, karnabahar ve ıspanak gibi tatlı olmayanları da sofraya katın¹.

Nasıl sunulur

Tatlı patatesi soymadan önce akan suyun altında yıkayın. Kabuğu temiz bir sebze fırçasıyla ovalayın; sabuna gerek yok. Sonra temiz bir bezle kurulayın¹⁰. Ardından kabuğunu soyun; kabuksuz sebze bebeğin yutması için daha kolaydır².

Sonra pişirin. Buharda ya da az suda kaynatarak, bıçak hiç direnç görmeden girene kadar yumuşatın². Bebeğinizin payına tuz ya da şeker eklemeyin; bulyon tablet de buna dahil^1,6. Aile için tatlı patates yemeği yapıyorsanız bebeğinizin payını tuzu atmadan önce ayırın.

Hazırlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun. Sıcak tatlı patatesi soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin¹. Fazlasını hızla soğutup buzdolabına koyduysanız iki gün içinde kullanın; yeniden ısıtırken her yeri buharı tütene kadar ısıtın, yalnızca bir kez ısıtın ve soğuttuktan sonra verin⁹. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püre ve yumuşak çubuk

Bu dönemde tatlı patatesi pürüzsüz bir püre ya da çatalla ezilmiş olarak kaşıkla verebilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın tablosu 6. ayda sebze püresine yer veriyor⁶. Bebeğiniz eliyle yemeye istekliyse iyice pişmiş yumuşak çubuklar da sunabilirsiniz; yaklaşık bir yetişkin parmağı boyundaki parçalar iyi iş görür¹. Parmak biçiminde kesin, yuvarlak dilim kesmeyin⁵.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük, ama bu yalnızca iyice pişmiş tatlı patates için geçerli. Yumuşamış tatlı patates ağızda kolayca dağılır. Çiğ hâli ise serttir; çiğ sert sebzeler, küçük çocuklara verilmemesi ya da biçimi değiştirilmesi gereken besinler arasında yer alır⁴. Sert sebzeleri buharda ya da kaynatarak tamamen yumuşatın².

Kesim de riski belirler. İlk aylarda parmak biçiminde parçalar kesin; yuvarlak, bozuk para gibi dilimlerden kaçının⁵. Küçük parçaları toplamaya başladığında lokmalar 1,3 cm'yi geçmesin⁴. Fırında kenarları kurumuş, sertleşmiş parçaları bebeğinize vermeyin; bir parçanın fazla sert olduğunu fark ederseniz onu tabaktan kaldırın⁵.

Bebeğiniz yemek yerken mama sandalyesinde dik ve uyanık otursun, siz de yanında olun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzına lokma vermeyin; yemek oturarak yenir⁴.

Katılara yeni geçen bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir ve gürültülüdür; gözleri sulanabilir, dilini öne çıkarabilir, hatta biraz kusabilir^1,3. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz; teni, diş etleri ya da dudaklarının içi morarabilir^3,4. Böyle bir anda yardım çağırın, hemen 112'yi arayın ve ilk yardıma başlayın³.

Alerjenler

Tatlı patates yaygın alerjenlerden değil; uygulamada da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, glutenli tahıllar, balık, susam ve kereviz gibi besinler var; tatlı patates bu listede yer almıyor⁷.

Yine de her yeni besin gibi ilk denemeyi sade tutun. Tatlı patatesi o gün tek yeni besin olarak, bebeğiniz açken ve gündüz saatlerinde verin; bir sonraki yeni besine geçmeden önce 3–5 gün bekleyin⁶. Yeni besinleri tek tek tanıtmak, olası bir tepkiyi fark etmeyi kolaylaştırır⁷.

Hazır bir püre ya da karışık bir yemek veriyorsanız içindekilere bakın. Tatlı patatesin yanına süt, tereyağı ya da başka alerjen bir besin eklenmiş olabilir⁷.

Dudakta ya da yüzde şişme, kızarık ve kaşınan gözler, kaşıntılı döküntü, karın ağrısı ya da ishal görürseniz tatlı patatesi bırakın ve doktorunuza danışın. Nefes almakta zorlanma, dilde ya da boğazda şişme acil durumdur: hemen 112'yi arayın⁷. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁷.

Sık sorulanlar

Tatlı patateste ebeveynlerin en çok sorduğu şey kabuk ve pişirme biçimi. Kısa yanıtı şu: önce iyice yıkayın, sonra soyun ve bıçak direnç görmeden girene kadar yumuşatın^2,10. Fırında kızartılmış, kenarları sertleşmiş parçalar ilk aylar için uygun değildir⁵.

İkinci büyük konu tat. Bebekler tatlı patatesi genellikle sever ama asıl iş, tatlı olmayan sebzeleri de sevdirmektir; yeni bir tada alışmak on denemeyi bulabilir¹. Önceden hazırlayıp saklamak da sık sorulur; püreyi hızla soğutup iki gün içinde kullanmak gerekir⁹. Yanıtlar genel bilgi verir; bebeğinize özgü bir durum varsa son sözü doktorunuz söyler.

İpuçları

Tatlı patatesin iyi yanı kolay şekil alması: aynı sebze ilk haftalarda pürüzsüz bir püre, birkaç hafta sonra parmak boyunda yumuşak bir çubuk, daha sonra küçük küpler olabilir¹. Hangi biçimde verirseniz verin, önce yıkayıp soyun, sonra tamamen yumuşayana kadar pişirin^2,10.

Bir kerede fazlasını pişirmek zaman kazandırır. Fazlasını hızla soğutup buzdolabına ya da dondurucuya kaldırın ve yeniden ısıtmayı tek seferle sınırlayın⁹. Bebeğiniz ilk denemede yüzünü çevirirse zorlamayın; kısa bir aradan sonra yeniden sunun⁶.