Limon

Genel bakış

Limon, bebeğinizin tabağına meyve olarak değil, yemeğe tat veren bir dokunuş olarak girer: püreye ya da yemeğe sıkılan birkaç damla suyu ya da ince rendelenmiş kabuğu. Çok ekşidir, tek başına yedirilmez. Dilim, kabuklu parça ve çekirdek ise bebeğinize hiç verilmez⁵.

Limonu 6. aydan itibaren, bebeğinizin denediği püre ve yemeklere birkaç damla katarak kullanmaya başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı ek gıdalara 6. aydan itibaren başlanmasını öneriyor; aynı rehber ilk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinleri önermiyor¹. Limonata ya da şekerli limon bu yüzden ilk yılın konusu değil.

Turunçgiller C vitamininin bilinen kaynaklarındandır. En iyi kaynak pişmemiş meyve ve sebzedir; pişirmek C vitaminini azaltabilir³. Sebze, meyve ve tahıllardaki demiri vücut daha zor emer; C vitamini yönünden zengin turunçgiller ise demirin emilimini artırır². Limonu mercimek ya da kuru fasulye gibi yemeklerin yanında kullanmanın iyi bir alışkanlık olması bundandır.

Nasıl sunulur

Limonu kesmeden önce akan suyun altında ovarak yıkayın; kabuğunu rendeleyecekseniz temiz bir sebze fırçasıyla fırçalayın. Sabun ya da özel bir yıkama ürünü gerekmez. Ardından temiz bir bezle ya da kâğıt havluyla kurulayın⁴.

Limonu ikiye kesin ve görünen çekirdekleri bıçağın ucuyla çıkarın. Suyu önce bir kaşığa ya da küçük bir kaba sıkın, içine çekirdek düşüp düşmediğine bakın; meyvelerin çekirdeklerini ve sert kabuklarını küçük çocuklara vermeden önce ayıklamak öneriliyor⁵. Sonra birkaç damlayı bebeğinizin püresine ya da yemeğine ekleyip iyice karıştırın. Kabuk kullanacaksanız yalnızca sarı yüzeyi en ince rendeyle rendeleyin, altındaki beyaz katmana inmeyin ve rendeyi yemeğe dağıtın; kabuk parçası ya da limon dilimi vermeyin⁵.

Limon suyunu biberonla, bardakla ya da suya katarak içecek olarak vermeyin; ilk 12 ayda meyve suyu önerilmiyor⁶. Limonata gibi şekerli içecekler de bebekler için uygun değil, seyreltilse bile diş çürüğüne yol açabilir⁷. Limonlu yemeğe şeker ve tuz eklemeyin⁸. Aile için çorbaya ya da zeytinyağlı yemeğe limon sıkıyorsanız bebeğinizin payını tuz eklemeden önce ayırın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

limonlu sebze püresi

İlk aylarda limonu yalnızca püreye tat vermek için kullanın. Bebeğinizin daha önce denediği bir sebze püresine ya da sade yoğurda birkaç damla taze sıkılmış limon suyu ekleyip iyice karıştırın; Sağlık Bakanlığı'nın tablosu yoğurda da sebze püresine de 6. aydan itibaren yer veriyor¹. Suya çekirdek düşmediğinden emin olun⁵. Limonun kendisi elle tutulacak bir yiyecek değildir; dilim ya da kabuklu parça vermeyin, püreyi kaşıkla sunun.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. Limon suyu sıvıdır ve püreye karıştığında ayrı bir lokma oluşturmaz; ince rendelenmiş kabuk da yemeğin içine dağılır. Riski taşıyan, çekirdekler ve kabuğun kendisidir. Meyvelerin çekirdeklerini ve sert kabuklarını küçük çocuklara vermeden önce ayıklayın; dört yaşından küçük çocuklar boğulma açısından yüksek risk altındadır⁵. Bu yüzden bebeğinize emmesi için limon dilimi ya da kabuklu parça vermeyin ve sıktığınız suda çekirdek kalmadığından emin olun.

Bebeğiniz yerken dik otursun⁵. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne çıkabilir, bebek kusabilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹¹.

Boğulma ise sessizdir. Bebek düzgün nefes alamaz; yüzü, dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir¹⁰. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Limon yaygın alerjenlerden değil ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli değil; İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjiye sık yol açan besinler listesinde de turunçgiller yer almıyor¹². İlk denemeyi yine sade tutun: limonu bebeğinizin daha önce denediği bir püreye katın, o gün başka yeni besin vermeyin. Yeni besinleri gündüz saatlerinde ve 3–5 gün arayla başlayın¹.

Ağız çevresinde kızarıklık görürseniz telaşlanmayın. Turunçgiller, domates ve çilek gibi besinler bebeklerde ağız çevresinde kızarıklık yapabilir; besini bırakmanız gerekmez¹⁴. Ek gıdaya geçince bazı bebeklerde bez pişiği de başlar; temiz ve kuru tutulduğu hâlde geçmeyen pişikte doktorunuza danışın¹⁵.

Limon suyunun cilde özgü bir etkisi daha var. Turunçgil suyu bulaşmış cilt güneş ışığı alırsa kızarıklık, yanma ve su toplama görülebilir, geride uzun süre koyu leke kalabilir; buna fitofotodermatit denir. Bulaşan yeri sabun ve suyla temizlemek ve güneşten korumak öneriliyor¹⁶.

Turunçgil çekirdeklerinde, limon çekirdeği dâhil, kaju ve antep fıstığındaki alerjenlere çok benzeyen bir protein tanımlanmış¹⁷. Çimen poleni alerjisi olan çocuklarda portakal gibi meyveler ağızda kaşıntı yapabilir¹⁸.

Kaşıntılı döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz limona ara verip doktorunuza danışın¹². Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, ağızda ya da dilde ani şişme, nefes almakta zorlanma ya da bebeğin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹³. Bebeğinizde egzama, tanı konmuş bir besin alerjisi ya da kaju veya antep fıstığı alerjisi varsa limona başlamadan önce doktorunuzla konuşun^12,17.

Bu malzemeyle tarifler

• Avokado ezmesi
• Ispanaklı mercimek çorbası

Sık sorulanlar

Limonla ilgili soruların başında limon suyu geliyor. İlk yıl içecek olarak verilmiyor⁶; yemeğe birkaç damla katmak ise tat vermenin bir yolu. Limonata ve şekerli limonlu içecekler de bu dönemin konusu değil⁷.

Ebeveynler ayrıca limonun demirle ilişkisini ve ağız çevresindeki kızarıklığı merak ediyor. C vitamini bitkisel besinlerdeki demirin emilimini artırır²; ağız çevresindeki kızarıklık ise çoğu zaman alerji değildir¹⁴. Alerji belirtisi görürseniz doktorunuza danışın¹².

İpuçları

Limon bebeğinizin mutfağında bir baharat gibi çalışır: püreye, yoğurda ya da mercimeğe birkaç damla, zamanla biraz ince rende. Ekşi tada alışmak zaman alabilir. Yeni bir tada alışmak on denemeyi ya da daha fazlasını bulabilir; ilk seferde yüzünü buruşturursa birkaç gün sonra yeniden deneyin⁸.

Hazırlık her seferinde aynıdır: limonu kesmeden önce yıkayın⁴, çekirdekleri ayıklayın⁵, yemeğe şeker ve tuz eklemeyin⁸ ve bebeğiniz yerken yanından ayrılmayın⁹.