Elma

Genel bakış

Elma, yılın her mevsiminde tezgâhta bulunan, ucuz ve kolay saklanan bir meyve. Bebek mutfağında en çok buharda pişmiş dilimler, püre ve ezme olarak yer alır; aile sofrasında da tatlıdan yulaf lapasına kadar pek çok yemeğe girer.

Bütün meyve, meyve suyunun veremediği lifi ve başka besin öğelerini de taşır⁷. Kabuğuyla yenen elma, çocuklarda kabızlığa iyi gelen meyveler arasında sayılıyor⁹; bebeğe ise soyulmuş ve pişmiş verilir. Bu yüzden elmayı meyve suyu olarak değil, meyvenin kendisi olarak tanıtmayı tercih ediyoruz.

Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu meyveye 6. ayda, ilk tamamlayıcı besinlerle birlikte yer veriyor⁵. Elmaya da bu yaşta başlayabilirsiniz. Tek koşul pişirmek: çiğ elma serttir ve bebeklerde boğulmaya yol açabilecek besinler arasındadır, elma ve armut gibi sert meyveler ilk aylarda pişirilerek verilir¹. Desteksiz oturup başını dik tutabilen, yiyeceği alıp ağzına götürebilen ve onu dışarı itmek yerine yutabilen bebek katı besinlere hazırdır; prematüre doğan bebekte zamanlamayı doktorunuzla belirleyin¹.

Nasıl sunulur

Elmayı akan suyun altında, elinizle ovarak yıkayın; sabun ya da özel deterjan gerekmez. Soymadan önce yıkayın ki bıçak kabuktaki kiri ete taşımasın. Ezik ya da çürük yerleri kesip atın¹⁰. Sonra soyun, çekirdek evini çıkarın ve uzunlamasına dilimleyin; ince, yuvarlak halkalar kesmeyin².

Dilimleri buharda, meyve yumuşayana ama dağılmadan şeklini koruyana kadar pişirin. Pişen elmayı soğumaya bırakın². Pişirirken de püre yaparken de şeker eklemeyin; bebeğin yemeğine tuz da şeker de girmez^1,5. Aile için elmalı bir tatlı yapıyorsanız bebeğinizin payını şekeri katmadan önce ayırın¹.

Hazırlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun. Sıcak elmayı soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin¹. Fazladan püre yaptıysanız buzdolabında 2 gün içinde kullanın; bebeğin kâsesinde yarım kalanı saklamayın, atın¹¹. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

buharda elma dilimleri

Soyulmuş ve çekirdek evi çıkarılmış elmayı uzun dilimler hâlinde kesin. Dilim, bebeğiniz avucuyla kavradığında bir ucu avucunun dışında kalacak kadar uzun olsun¹. Buharda yumuşayana ama dağılmayana kadar pişirip soğutun². Kaşıkla beslemeyi seçerseniz aynı pişmiş elmayı çatalla ezebilir ya da püre yapabilirsiniz; içine şeker eklemeyin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Çiğ elma sert bir meyvedir ve bebeklere verilmeyen sert besinler arasında anılır¹. Amerikan Pediatri Akademisi de çiğ elma parçalarını, çocuğun gelişimine göre 4 yaş ve sonrasına kadar verilmemesi ya da biçimi değiştirilmesi gereken besinler arasında sayıyor⁴.

Riski düşüren şey pişirmektir. Elmayı yumuşayana kadar buharda pişirin; ilk aylarda bebeğin avucunda tutabileceği uzun dilimler, sonra küçük yumuşak lokmalar verin^1,2. Lokmaları en çok 1,3 cm olacak şekilde kesin⁴.

Bebeğiniz yerken dik otursun, siz de yanında olun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹. Yemek masada ve oturarak yenir; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzına lokma vermeyin⁴.

Katı besinlere yeni geçen bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir. Öğürme gürültülüdür; gözler sulanabilir, dil öne çıkabilir, bebek kusabilir³. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da yüzü morarabilir³. Böyle bir anda yardım çağırın, hemen 112'yi arayın ve ilk yardıma başlayın³.

Alerjenler

Elma yaygın alerjenlerden değil; uygulamada da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde elma ya da başka bir taze meyve yer almıyor⁸.

Yine de elmayı her yeni besin gibi tanıtın. O gün başka yeni besin başlatmayın, gündüz saatlerini seçin ve önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun⁵. Böylece olası bir tepkiyi neyin yaptığını kolayca anlarsınız. Hazır meyve püresi ya da karışık bir ürün kullanıyorsanız içindekiler listesine bakın; elmanın yanında bebeğinizin henüz denemediği bir besin olabilir. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁸.

Dudakta ya da yüzde şişme, kızarık ve kaşınan gözler, kaşıntılı döküntü, kusma ya da ishal görürseniz elmayı bırakın ve doktorunuza danışın⁸. Nefes almakta zorlanma, dilde ya da boğazda şişme, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü (kurdeşen) acil durumdur: hemen 112'yi arayın⁸.

Sık sorulanlar

Elmada ebeveynlerin en çok sorduğu iki konu, çiğ elmanın ne zaman verilebileceği ve elma suyu. Çiğ elma sert olduğu için bebeklik boyunca pişmiş elma tercih edilir; çiğ elma parçaları küçük çocuklarda da boğulma riski taşıyan besinler arasında^1,4.

Meyve suyunda kural net: ilk yılda suyu değil, meyvenin kendisini verin^6,7. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu meyve suyunu 6. aydan itibaren sayıyor⁵; biz şeker sınırında daha sıkı olan öneriyi izliyoruz. Kabızlık sorusu da sık gelir; bir yaşından küçük bebekte ne yapılacağını doktorunuzla konuşun⁹. Yanıtlar genel bilgi verir; bebeğinize özgü bir durum varsa son sözü doktorunuz söyler.

İpuçları

Elmanın güzel yanı pişince tatlanması ve farklı biçimlere kolayca girmesi: buharda uzun dilim, çatalla ezme, püre, sonra da yulaf lapasının ya da yoğurdun içinde küçük parçalar. Hangisini seçerseniz seçin, elma bebeğe pişmiş ve yumuşak gider^1,2.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bebeğin payına şeker ve tuz girmez⁵, eller ve tezgâh temiz olur, yarım kalan porsiyon saklanmaz^1,11. İlk denemede yüzünü buruşturursa zorlamayın; kısa bir aradan sonra yeniden sunun⁵.