Maydanoz

Genel bakış

Maydanoz, Türk mutfağının en sık kullanılan taze otu. Düz yapraklısı da kıvırcık yapraklısı da çorbaya, köfteye, mücvere, salataya ve yoğurda kıyılarak girer. Bebeğinizin tabağında da tek başına bir yemek değil, yemeğe karışan bir tat ve renk olur.

Maydanoz A, C ve K vitaminleri ile folat taşır; apigenin gibi flavonoidler de içerir¹¹. Bebeğinizin yediği miktar ise bir tutam kıyılmış yapraktan ibarettir. Bu yüzden maydanozu bir besin desteğinden çok, bebeğinizi yeşil ve taze tatlarla tanıştırmanın kolay bir yolu olarak görün.

Maydanoza 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini ve yoğurdu bu aydan itibaren öneriyor¹. İlk denemede maydanozu bebeğinizin daha önce denediği bir püreye ya da yoğurda ince kıyıp karıştırın.

Nasıl sunulur

Yaprakları canlı yeşil, diri, sararmamış maydanoz seçin; solmuş, ezilmiş ya da sümükleşmiş dalları ayıklayın. Maydanoz toprak tutar. Ellerinizi sabunla yıkayın, demeti akan suyun altında yapraklarını hafifçe ovarak iyice durulayın; sabun ya da özel yıkama ürünü gerekmez. Sonra temiz bir bezle kurulayın⁹.

İlk yıl yalnızca yaprakları kullanın, kalın sapları ayıklayın. Yaprakları keskin bir bıçakla olabildiğince ince kıyın; tabakta bütün yaprak ya da uzun sap parçası kalmasın. Çiğ salata yaprakları küçük bir çocuğun soluk yolunu kapatabilir, bu yüzden ince kıyılmaları öneriliyor³. Kıyılmış maydanozu pişen çorbaya ya da sebze yemeğine son dakikalarda katabilir, yoğurda ya da ezilmiş patatese karıştırabilirsiniz.

Bebeğinizin payına tuz ya da şeker eklemeyin^1,2. Tuz içerebilen hazır kuru ot ve baharat karışımlarını kullanmayın; aile için maydanozlu bir yemek yapıyorsanız bebeğin payını tuzu atmadan önce ayırın. Maydanoz suyu, maydanoz çayı ya da yağı gibi yoğun biçimleri bebeğinize vermeyin: bitki içecekleri genellikle şeker içerir ve bebeklere önerilmez¹⁰; yüksek dozda maydanoz özütünün hayvan deneylerinde karaciğer ve böbrekte zararlı etki gösterdiği bildirilmiş¹¹. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

yoğurda kıyılmış ot

İlk aylarda maydanozu tek başına değil, yumuşak bir yemeğin içinde verin. Yalnızca yaprakları kullanın ve olabildiğince ince kıyın³; sonra bebeğinizin daha önce denediği yoğurda ya da sebze püresine bir tutam karıştırın¹. Tabakta bütün yaprak, uzun parça ya da sap kalmasın. Bebeğiniz topaklı kıvamlara alıştıkça kıyılmış maydanozu ezilmiş patatese, yumuşak pilava ve 8. aydan itibaren iyi ezilmiş ev yemeklerine de katabilirsiniz¹.

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Maydanozun boğulma riskini düşük sayıyoruz. İnce kıyılıp yoğurda ya da püreye karıştırılan maydanoz yemeğin içine dağılır ve kolayca yutulur. Riski yaratan bütün yaprak ve sap parçalarıdır: ince yaprak ağızda dağılmadan tek parça kalabilir, damağa yapışabilir. Çiğ salata yaprakları küçük çocuklarda soluk yolunu kapatabilecek besinler arasında sayılıyor; bu yüzden yaprakları ince kıyın³. Kalın sapı ilk yıl kullanmayın. Bebeğiniz küçük parçaları parmaklarıyla almaya başlayınca hiçbir parçanın en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁴. Damağa yapışan bir yaprak parçası öğürtebilir; 6. aydan itibaren öğünlerde bardaktan birkaç yudum su sunabilirsiniz¹⁰.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın³. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁴; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin³.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir⁵. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁶.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni morarabilir^4,5. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁵. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Maydanoz yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde maydanoz yer almıyor⁷. Yine de seyrek tepkiler bildirilmiş: Türkiye'den bir olgu raporunda, yıllardır her gün bol miktarda kıyılmış maydanoz yiyen bir yetişkin, maydanoz salatasından sonra ağır bir alerjik tepki geçirmiş¹². Maydanoz, kereviz ve dereotuyla aynı bitki ailesindendir. Kuzey Avrupa'da huş poleni alerjisi olanlarda kereviz, maydanoz ve kişniş alerjisi daha sık görülüyor¹⁴. Bebeğinizde kereviz alerjisi varsa maydanozu tanıtmadan önce doktorunuza danışın.

Maydanozu gündüz, o gün tek yeni besin olarak, bebeğinizin daha önce denediği bir püreye ya da yoğurda katarak verin; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Maydanozlu mücver, börek ya da köftede yumurta, buğday ya da süt ürünü bulunabilir⁷; bunları o besinleri ayrıca tanıttıktan sonra verin.

Kaşıntılı döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz maydanoza ara verip doktorunuza danışın⁷. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltılı soluma, vücuda yayılan kurdeşen ya da bebeğin gevşeyip solgunlaşması acil durumdur: beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁸. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁷.

Maydanoz ciltte alerji dışı bir iz de bırakabilir. Maydanoza dokunduktan sonra güneşe çıkan ciltte hafif bir kızarıklık ya da lekelenme görülebilir¹¹. Maydanoz kıydıktan sonra ellerinizi, yemekten sonra bebeğinizin ellerini ve yüzünü yıkayın.

Bu malzemeyle tarifler

• Fırın köfte
• Karnıyarık
• Kıymalı pirinç çorbası
• Şehriye çorbası
• Tavuk suyu çorbası

Sık sorulanlar

Maydanozla ilgili sorular çoğunlukla miktar ve biçim üzerine: ne kadar verileceği, çiğ mi pişmiş mi sunulacağı, kurutulmuş maydanozun kullanılıp kullanılamayacağı ve maydanoz suyunun bebeğe uygun olup olmadığı. Maydanoz bebeğin tabağına bir tutam kıyılmış ot olarak girer. Çiğ yaprak iyice yıkanır ve ince kıyılır^3,9; maydanoz suyu ya da bitki içeceği verilmez¹⁰. İlk denemede az verin ve o gün başka yeni besin denemeyin¹.

İpuçları

Maydanoz, bebeğinizin tabağına yeşil bir tat katmanın en kolay yolu. Bebekleri acımsı sebze tatlarıyla da tanıştırmak öneriliyor; yeni bir tada alışmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını bulabilir². Kıyılmış maydanozu bebeğinizin sevdiği bir püreye az miktarda katıp hafta içinde birkaç kez sunun.

Kurallar sade. Maydanozu her kullanımda yıkayıp kurulayın⁹, yalnızca yapraklarını ince kıyın³ ve bebeğinizin payına tuz katmayın¹.